Moestuinieren

Kweken van groente, fruit en kruiden is leuk, leerzaam, en gezond! Bovendien blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat kinderen meer groente en fruit gaan eten als ze met de klas werken in een moestuin. Dit in tegenstelling tot kinderen die alleen voorlichting krijgen over gezonde voeding.
Moestuinieren

Geef niet alleen voorlichting, maar laat ze groenten verbrouwen

Geef niet alleen voorlichting, maar laat ze groenten verbrouwen transcriptie

Eten van je eigen groene schoolplein? Dit zijn ervaringen van verschillende basisscholen. Je ziet beelden van een prachtige moestuin, waar de groenten goed groeien. Er verschijnen kinderen in beeld, die om de beurt iets vertellen. Een jongentje zegt: "Moestuin." Norah, een leerling van de Emmaschool in Winterswijk vertelt: Wij planten hier allemaal dingen. En onze meester, die heet meester Ab, die maakt het allemaal. Het jongentje komt weer in beeld, het is Vince. Hij zegt: "Er worden planten enzo geplant." Er komt een ander kind in beeld: Julynn van de Emmaschool in Winterswijk. "Om besjes erachter te plukken en dan aan de hele klas uitdelen." Vince zegt: "Dat wordt eigenlijk afgeknipt of zo. Dan brengen ze het naar onze klas en dan gaan ze, eh, nemen wij het mee naar huis." De directrice van de Emmaschool in Winterswijk komt in beeld om te vertellen over hun moestuin. "We zijn gestart met het moestuinen, al best wel een aantal jaren geleden. Een vrijwilliger, Ab Klomps, komt één keer in de week met de kinderen in de moestuin werken. De ene keer is dat wat schoffelen en de andere week is het wat zaaien. En het oogsten natuurlijk, het leukste gedeelte! Zodra er geoogst is, wordt er in de keuken iets lekkers van klaargemaakt. Dat is een cyclus die we jaarlijks doorlopen. Ontwerper Heleen Eekhuis komt in beeld: "Een heel belangrijk onderdeel is de buitenlesplek. Daar gaan we volgend jaar ook moestuin- of eigenlijk eetbareplanten les geven. Dus dat is een belangrijke, en dat is een educatieve zone." Leerling Norah: "Dan knippen we het soms af en nemen het misschien naar huis." De directrice vertelt verder: "De moestuin waar we nu staan ligt achter de school. Dus het idee is om ook nog moestuinbakken te gaan maken. Zodat de kinderen daarmee voor op het plein aan de slag kunnen. En met name de peuterspeelzaal die hier ook in de school zit... 25 00:01:39,120 --> 00:01:43,640 Dat zij met een kleine groep ook om die bakken kan staan en daar ook aan de slag kan. 26 00:01:45,000 --> 00:01:48,480 Ik hoor nu net echter me dat daar appel- en pruimenbomen in staan. 27 00:01:49,000 --> 00:01:52,640 Daar zie je het op het kleine kaartje, daar zie je... 28 00:01:53,040 --> 00:01:54,640 dat er besjes groeien... 29 00:01:55,400 --> 00:01:58,760 hebben we gewoon een klein akkertje wat we... 30 00:01:59,160 --> 00:02:00,600 gewoon eten bij kunnen maken. 31 00:02:01,000 --> 00:02:05,640 Voor schoolfruit heb je dan iets lekkers om te eten. 32 00:02:06,360 --> 00:02:10,280 En nu hebben we er verrijdbare moestuinbakken van gemaakt zodat we die... 33 00:02:10,480 --> 00:02:14,320 waar het dan handig is neer kunnen zetten dus niet een vaste plek... 34 00:02:14,680 --> 00:02:18,720 Zodat het plein en de gebouwen daar omheen voor iedereen... 35 00:02:19,640 --> 00:02:21,320 goed inzetbaar zijn voor wat dan ook.

Stap 7

Bij kinderen die alleen voorlichting krijgen over gezonde voeding neemt kennis wel toe, maar ze brengen het niet in de praktijk. Genoeg reden om met deze tips voor een succesvolle aan de slag te gaan! 

  1. Zoek enthousiaste (groot)ouders & vrijwilligers
  2. Begin klein
  3. Kies de juiste locatie
  4. Houd rekening met schoolvakanties
  5. Kies succesnummers
  6. Zet hulp in

Zoek (groot)ouders & vrijwilligers

Steeds meer mensen krijgen de smaak te pakken om zelf groente te telen. Zoek je echte moestuinexperts? Vraag naar opa’s en oma’s van leerlingen en vraag rond in de buurt. Vaak hebben zij al kennis van en affiniteit met (moes)tuinieren. Moestuinieren vraagt in het groeiseizoen regelmatig aandacht. Voor opa’s en oma’s met pensioen kan het makkelijker zijn om tijdens schooltijd te helpen met lessen in de moestuin.

De meeste scholen richten een schooltuincommissie op met een mix van leerkrachten, (groot)ouders en directie. Dat is minder kwetsbaar dan een enkele enthousiaste ouder of leerkracht. De schooltuincommissie organiseert  het beheer en onderhoud van het gehele plein, waaronder de moestuin. Bij de tips&tricks voor beheer en onderhoud lees je meer hoe je het beheren met (groot)ouders en vrijwilligers leuk kunt maken. 

Begin klein

Ga je voor het eerst beginnen met moestuinieren op school? Begin klein, bijvoorbeeld met 1 klas om ervaring op te doen. Je hoeft dan maar een klein stukje van je schoolplein om te vormen. Is het een succes? Dan kun je alsnog uitbreiden naar andere klassen, met meer vrijwilligers en meer oppervlakte. Je kunt ook potten of bakken gebruiken.

In Ede loopt het programma Klasse Moestuinen. Scholen kunnen hiermee eenvoudig en kleinschalig starten met moestuinieren in bakken voor 1 klas. Met een kant en klaar pakket met grond, zaden en bakken en een workshop en advies van NME-centrum Het Groene Wiel. 

Meer informatie

Kies de juiste locatie

Onder de juiste condities kunnen groenten, fruit en kruiden goed groeien en bloeien , daar kun je rekening mee houden bij het kiezen van de beste plek op het schoolplein.

Kies een zonnig plekje bij voorkeur op het zuiden tot zuidwesten gericht. Voor beschutting tegen koude wind (en rondvliegende ballen, rennende kinderen) kun je hagen plaatsen aan de noordzijde.

in de handleiding van Velt vind je goede informatie hoe je grasland of braakland kunt omvormen tot een moestuin, hoe je potten gebruikt en hoe je voor voldoende voedingstoffen zorgt. De Makkelijke Moestuin levert een goede voedingsbodem kant en klaar aan.

Hoeveel water je moet geven hangt af van het seizoen en hoeveel water de bodem vasthoudt. Dicht bij de waterpomp of binnen bereik van de buitenkraan (met waterslang) maakt het wel zo gemakkelijk.

Zet de moestuin op een plek waar je regelmatig langsloopt zodat je ziet wat er gebeurt. De moestuin volgt de natuur en niet jouw planning. Zo zie je wanneer er water gegeven moet worden omdat er wat plantjes slap bij staan, wanneer iets klaar is om te oogsten, of dat er gewied moet worden na een warme periode met veel regen.

Je kan ook in de omgeving van de school kijken of er geschikte moestuinlocaties zijn zoals op gemeentegrond of (school)moestuincomplexen. In de presentatie van Beleef&Weet zie je verschillende vormen van moestuinieren bij Nijmeegse scholen van heel klein tot groot.

Meer informatie:

Houd rekening met schoolvakanties

In de zomer is het normaal gesproken topdrukte in de moestuin, maar in de zomervakantie is het op school natuurlijk behoorlijk stil.  

Zijn er geen vrijwilligers die de moestuin kunnen beheren tijdens de schoolvakanties? Kies dan voor gewassen die je al voor de zomervakantie kunt oogsten. Een andere optie is eetbaar groen te kiezen dat weinig onderhoud vergt, zoals bessenstruiken, fruit- en notenbomen of kruiden.

Ga je wel na de zomer door, laat dan ook het tuinlesprogramma meelopen met de overgang naar het nieuwe schooljaar. De leerlingen maken dan de hele cyclus van zaaien, planten, groeien, oogsten en eten mee.  

Bekijk de zaaikalender van Velt om rekening te houden met de zomervakantie. 

Begin met makkelijke succesnummers die onder (bijna) alle omstandigheden goed groeien en tegen een stootje kunnen, zoals palmkool, wortel, rode biet, spinazie, rucola en radijs. Als je veel verschillende soorten kweekt is er altijd wel iets dat het goed doet.

Meer informatie

Zet hulp in

Via het programma Jong leren Eten Gelderland kun je ondersteuning krijgen bij moestuinieren in de vorm van advies en subsidie.

Vraag je lokale Natuur- en Milieu educatiecentrum of IVN scholenwerkgroep om hulp.

Meer lezen?

  • Moestuinieren met kinderen, tips voor scholen, Programma Jong Leren Eten i.s.m. Stichting Oase 2018.
  • Handleiding Schoolmoestuinieren Velt, Webpagina met handleiding, zaaikalender en veel lessuggesties.
  • Lespakket moestuinieren voor groep 3-5 van IVN.
  • In Nijmegen is o.a. door de Radboud Universiteit onderzoek gedaan bij 150 kinderen van 10 tot 12 jaar die deelnamen aan een schooltuinprogramma van zeventien lessen. Door tuinieren in een schooltuin neemt de kennis over gewassen en voorkeur voor groenten toe. Lees het artikel uit 2018.

Links