Aanbod vrijgekomen klei

Werkt u aan een project waarbij klei vrijkomt? Boeren met zandgronden kunnen die klei goed gebruiken. Het hergebruik van deze vruchtbare grond kan bijdragen aan vitale en klimaatadaptieve landbouwbodems. Het project LIFE CO2SAND brengt vraag en aanbod bij elkaar.
Aanbod vrijgekomen klei

Opnemen in beleid en bedrijfsvoering

We begeleiden overheden en terreinbeheerders om hoogwaardig herbestemmen van vruchtbare grond in beleid en bedrijfsvoering op te nemen. In onderstaand filmpje licht onder andere Rijkswaterstaat toe hoe zij hergebruik van vrijgekomen klei inpassen in het MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport)-proces en in aanbestedingsstrategieën.

LIFE CO2SAND - hoe werkt het?

LIFE CO2SAND - hoe werkt het? transcriptie

Dit is een natuurontwikkelingsproject en hier wordt een deel van de bovengrond afgegraven en een grote nevengeul komt hier. En we houden landbouwgrond over. Dat is vruchtbare bovengrond en die willen we opnieuw naar landbouwgronden brengen die het hard nodig hebben en dat zijn de zandgebieden. Klei die vrijkomt, of andere grondstoffen die vrijkomen bij onze werkzaamheden om die zo hoogwaardig mogelijk toe te kunnen passen dat is een uitdaging en daar leren we hier ook van. Het project sluit aan bij de doelen van Rijkswaterstaat. Omdat wij willen werken aan een klimaatneutrale en circulaire infra. En wat wij moeten leren in dit project is die verbinding tussen de GWW-sector en de landbouwsector. In de GWW-sector dat is de grond-, weg- en waterbouw, worden allerlei bouwwerken gemaakt, zoals baggeren en grote inrichtingsprojecten zoals geulen aanleggen. Als we bouwwerken maken dan hebben we het vaak over grotere lagen. En wat we nu doen is eigenlijk hele kleine laagjes op een landbouwgrond neerleggen. Wat die bodem dan ook kan adopteren. Wat je op dit moment ziet bij Rijkswaterstaat als wij inkopen is dat we eisen stellen aan het materieel. Maar wij stellen geen eisen aan het voortgezet gebruik van materialen en grondstromen. Nou, en daar willen we gaan kijken van deze toepassing, die eigenlijk veel meer handling vraagt, dat die wel positief wordt gewaardeerd in aanbestedingen. Waar we op dit moment ook mee bezig zijn, is een waardemodel te maken. Waar komt er allemaal grond vrij? En welke impact kan die grond nou het beste maken. Want deze grond vertegenwoordigt ecosysteemdiensten als biodiversiteit, watervasthoudendheid, CO₂-opslag, etc. Hoe kun je die waarde nou zo goed mogelijk in je voortgezet gebruik behouden? En dat willen we in de inkoopstrategie gaan meewegen. Ik heb het zelf ook al een keer gedaan. Organisch stof met compost dat vergaat en dat is over drie jaar soms weer weg. Klei blijft altijd. De eigenschappen van klei zijn zo dat ze wat meer vocht vast kunnen houden dan de zandgronden, maar ook CO₂ kunnen opslaan, dus meer koolstof kunnen vastleggen. En als het lukt om een betere vochthuishouding te regenereren op zo'n perceel, dan kunnen we dus ook de stikstof die we op dat perceel brengen ook beter benutten. Hoe meer gewas er groeit, hoe meer we eruit trekken en hoe minder verlies we ook bijvoorbeeld aan nitraat in het bodemwater zullen vinden. Dat zijn eigenschappen die klei van nature beter heeft dan zandgrond. Het is jammer van vruchtbare landbouwgrond als we daar niks mee doen. Als we die laagwaardig wegwerken. Dus in diepe plassen doen. Waardevolle klei moet je kunnen benutten in Nederland.

Ik bied vrijgekomen klei aan

Werkt u aan een project waar klei vrijkomt en heeft u interesse om deze aan te bieden voor verbetering van landbouwgrond? Neem dan contact op met het Provincieloket via (026) 359 99 99 of via de knop.

Demodagen

Om boeren, landinrichters, terreinbeheerders en andere geïnteresseerden kennis te laten maken met het ‘klei in zand’-principe, organiseren we op onze 5 demovelden regelmatig demodagen. We laten dan zien hoe het ‘klei in zand’-principe werkt, zodat boeren de techniek kunnen gebruiken op hun eigen terrein.

Veelgestelde vragen

Op dit moment zit in aanbestedingen de zogeheten MKI (milieukosten indicator) systematiek of de uitstoot van CO2. Hoe verder weg getransporteerd met materieel dat (nog) niet voldoet aan zero emissie, hoe negatiever de score indien men grond niet in de directe nabijheid kwijt kan. In de som van deze duurzaamheidsmodelberekeningen zoals de MKI of Dubocalc zit nog niet het verbeteren van zandgronden. Tijdens het project wordt hieraan gewerkt. Indien transport wordt uitgevoerd met niet emissievrij materieel is nu al de CO2 balans na een paar jaar positief vanwege verhoogde koolstofopslag in de bodem.

Het projectteam brengt vraag en aanbod van klei bij elkaar. Partijen die klei beschikbaar hebben, kunnen zich aanmelden via het Provincieloket. Ook boeren kunnen zich aanmelden via het Provincieloket. We benaderen zelf ook boeren. In de toekomst is het handig om in de planvormingsfase en bij de contractering al rekening te houden met afzet van geschikte klei bij boeren. Dat verhoogt de duurzaamheid van het project. De aannemer zorgt dan voor de afzet conform contract.  

Aan de projectenkant wordt in eerste instantie bij Rijkswaterstaat een andere aanbestedingsstrategie ontwikkeld dan vrijkomende grond bij voorbaat ter beschikking te stellen aan de aannemer. Ten eerste zullen partijen vrijkomende grond niet alleen milieukundig worden onderzocht maar nu ook landbouwkundig om de waarde daarvoor te kunnen duiden. Daarna zal via een nog te ontwikkelen waardenmodel bepaald gaan worden welke bestemming maatschappelijk gezien de hoogste score krijgt. Eventuele meerkosten voor de korte termijn zullen dan na weging betaald worden uit het grondverzetproject.

Dat kan door contact op te nemen met het Provincieloket, 026 359 99 99 of via het vragenformulier.

Meer informatie of meedoen?

Boeren, landinrichters, landbeheerders of andere geïnteresseerden kunnen voor meer informatie over LIFE CO2SAND contact opnemen met het Provincieloket via (026) 359 99 99 of via het vragenformulier.