LIFE CO2SAND

Met klei naar klimaatrobuuste landbouwgrond
LIFE CO2SAND
Laatst gewijzigd op: 22-november-2022

Klimaatverandering veroorzaakt lange periodes van droogte of juist van overvloedige regenval. Boeren op zandgronden hebben daar veel last van. Kleigrond vergroot de veerkracht van een zandbodem waardoor deze beter bestand is tegen extreme weersomstandigheden. Klei kan zandgrond ook vruchtbaarder maken. Met het project LIFE CO2SAND brengen Rijkswaterstaat en provincie Gelderland vraag en aanbod van klei bij elkaar. In samenwerking met boeren en grondeigenaren passen we het ‘klei-in-zand'-principe toe op 5 demovelden. Ambitie: 700 hectare verbeterde landbouwgrond in 2027. 

Foreign languages

LIFE CO2SAND - hoe werkt het?

LIFE CO2SAND - hoe werkt het? transcriptie

Dit is een natuurontwikkelingsproject en hier wordt een deel van de bovengrond afgegraven en een grote nevengeul komt hier. Ja, er wordt hier een stuk vernat om in wezen de waterkwaliteit in onze rivieren te verbeteren. Wat je hier achter ziet is dat nu de bovenste laag eraf wordt gehaald. En die bovenste laag is de laag waarop geboerd is. We houden landbouwgrond over, dat is vruchtbare grond en die willen we naar landbouwgrond en brengen die het hard nodig hebben. En dat zijn de zandgebieden. Wij denken dat het belangrijk is dat de bodem beter wordt, biodiversiteit beter gaat worden in Nederland. En wij denken door het aanbrengen van klei in zandgronden dat je het water langer kan vasthouden en dat heeft effect op allerlei andere dingen in de natuur. Ik kan dit ongeveer vier keer per jaar maaien en meestal haal ik er rondom redelijk wat af. In 't midden valt het altijd tegen en ik hoop over een paar jaar dat er overal genoeg gewas afkomt. Ik heb er het volste vertrouwen in dat het gaat werken op deze grond. Ik heb het zelf al een keer gedaan. Die klei ligt er over honderd jaar nog. Organisch stof en compost dat vergaat en dat is over drie jaar soms weer weg. Klei blijft altijd. Ik zie het als investering in je bedrijf. In de grond, in een duurzame toekomst. We weten uit het verleden dat boeren al vroeg richting deze IJssel-vallei gingen om sedimenten weg te halen. Laagje voor laagje hebben ze hun grond daarmee een stukje verbeterd zodat ze meer gewassen konden verbouwen. De eigenschappen van klei zijn zo dat ze meer vocht vast kunnen houden dan zandgronden, maar ook CO₂ kunnen opslaan, dus meer koolstof kunnen vastleggen. Dus het wordt duurzamer boeren als ik met minder input meer output kan krijgen. Dat is eigenlijk wat je als boer willen wat klei mede mogelijk maakt. We noemen in ons team vaak ’t woord eeuwigheidswaarde van de grond. Als we de grond goed beheren, beter maken, dan is die over honderd jaar misschien wel beter dan nu. Dames en heren welkom bij deze demo LIFE CO2SAND in Brummen. Het is een reeks van vijf. Een demo met het strooien van de klei, hoe dat werkt. Mooi om te zien hoe het project in zijn werk gaat en ook in de praktijk te zien hoe het strooien van de klei rondgaat. Dus wat dat betreft een geslaagde middag. Ja, zeker. Leuk hoeveel mensen uit verschillende geledingen tot en met de boeren met hun kennis van het land hier nu vandaag bij elkaar komen. En dan merk je in die korte gesprekken dat er heel veel van elkaar geleerd wordt en dat de pilot mensen bij elkaar brengt en inzichten geeft die je van tevoren niet had gedacht. Toch een mooie demo. De klei was ook echt mooi rullig en strooide heel mooi uit. Waardevolle klei moet je kunnen benutten vind ik in Nederland. Wilt u meer weten over de klei-in-zandmethode? Kijk dan op onze website LIFECO2SAND.eu en bezoek één van onze demodagen.

Klei voor zandgrond: vraag vindt aanbod   

Boeren hebben behoefte aan verbetering van hun landbouwgrond. Er is een overschot aan kleigrond dat nu niet wordt benut. Zo komt er bijvoorbeeld klei vrij bij de aanleg van natuur, wegen en woningen. Boeren met zandgronden kunnen die goed gebruiken. De kleideeltjes zorgen ervoor dat de bodem meer water, organische stof en mineralen kan vasthouden. Meer organische stof in de bodem zorgt voor vermindering van broeikasgassen in de atmosfeer. Dit helpt de klimaatverandering af te remmen.

Verwachte resultaten

  • Een waterbesparing van 10 mm per droogteperiode​. Dat is 100 m3 per hectare.
  • Op termijn vastlegging van 1,9 ton CO2 equivalenten per hectare per jaar​.
  • Hogere gewasopbrengst​.
  • Minder uitspoeling van meststoffen en mineralen.

Verdere projectopbrengsten

  • We werken met beleidsmakers en initiatiefnemers voor projecten waaruit klei vrijkomt om de levering aan boeren op te nemen in planstudies en aanbestedingsprocedures.
  • We delen kennis met boeren, onderzoekers en overheden door publicaties, demodagen, congressen en gesprekken.
  • We ontwikkelen lespakketten voor bedrijfsadviseurs en agrarische scholen.

Meer informatie over vraag en aanbod

Klei op landbouwgrond

Heeft u behoefte aan verbetering van uw landbouwgrond? Klei die vrijkomt bij bijvoorbeeld de aanleg van natuur, wegen en woningen brengen we naar droogtegevoelige zandgronden.
Lees verder>

 

Aanbod vrijgekomen klei

Werkt u aan een project waarbij klei vrijkomt? Boeren met zandgronden kunnen die klei goed gebruiken. Het hergebruik van deze vruchtbare grond kan bijdragen aan vitale en klimaatadaptieve landbouwbodems.
Lees verder>

 

 

Dekzandgordel

Het zuiden en oosten van Nederland maken deel uit van de Europese ‘dekzandgordel’. Deze gordel bestaat uit zandgronden die gevoelig zijn voor droogte. De gordel strekt zich uit van Vlaanderen tot Wit-Rusland en wordt intensief gebruikt voor de landbouw. LIFE CO2SAND richt zich op dit gebied. 

Downloads en links

Demodagen

Om boeren, landinrichters, terreinbeheerders en andere geïnteresseerden kennis te laten maken met het ‘klei in zand’-principe, organiseren we op onze 5 demovelden regelmatig demodagen. We laten dan zien hoe het ‘klei in zand’-principe werkt, zodat boeren de techniek kunnen gebruiken op hun eigen terrein.

Veelgestelde vragen

In Zuid en West Australië is het gebruikelijk om klei uit de ondergrond te gebruiken om de waterafstotendheid van de zandige bovengrond te verminderen en om het waterbergend vermogen van de bovengrond te vergroten. Australisch onderzoek laat bovendien zien dat toevoegen van klei en silt aan zandgrond ook een gunstig effect heeft op de opbouw van organische stof en zo bijdraagt aan mitigatie van klimaatverandering. Met het project LIFE CO2SAND testen we dit in de praktijk in Nederland.

Dat wil natuurlijk niemand. Als de afgraving van grond start, kijken we goed naar de gebruiks- en teelthistorie. Meestal is het bestaande landbouwgrond die vrijkomt. Milieukundig onderzoek is verplicht en dat wordt binnen de wettelijke kaders getoetst. Ook wordt conform de protocollen gelet op het niet verspreiden van invasieve exoten. Een boer kan eerst komen kijken waar de grond in gebruik is voordat de klei naar zijn perceel wordt gebracht.

De klei wordt in landbouwbodems ingebracht, die per definitie niet meer natuurlijk zijn. Feitelijk is het een landbouwkundige ingreep, vergelijkbaar met ploegen, zaaien, wieden, bemesten en beregenen. Al deze handelingen beïnvloeden de bodem. In het verleden werden enkgronden en essen gevormd door onder meer kleiig sediment uit beekdalen op zandgronden aan te brengen. We brengen gefaseerd dunne lagen klei aan. Brokken klei vallen onder invloed van vorst, regen, zon en droogte uit elkaar – ze verpulveren. Grondbewerking en bodemleven zorgen dan voor opname in de bodem. 

Dat kan zeker. Ieder jaar organiseren we op elk demoveld een demodag. In de periode voorafgaand aan een demodag kunt u zich aanmelden op de webpagina over Demodagen. Wilt u op een ander moment een demoveld bezoeken, neem dan contact met ons op.

Demodagen zijn er tot en met 2025. De monitoring loopt door tot 2027.
Ook heeft u zelf de mogelijkheid met een project bij te dragen door kleileverantie, of als boer gebruik te maken van vrijkomende klei op uw eigen land. Zolang het project loopt (tot 2027) helpen we u daarbij. 
 

Neem contact op met ons en vermeld daarbij dat het gaat om het project LIFE CO2SAND.

Meer informatie of meedoen?

Boeren, landinrichters, landbeheerders of andere geïnteresseerden kunnen voor meer informatie over LIFE CO2SAND contact opnemen met het Provincieloket via (026) 359 99 99 of via het vragenformulier.
Jan van der Mee

Bijdragen aan klimaatdoelen

Zeker nu boeren door langere periodes van droogte hun land soms niet of minder kunnen beregenen, is dit een uitkomst. Daarnaast houdt klei beter organische stof vast in de bodem; dat draagt bij aan een lagere CO2 uitstoot en het is een waardevolle grondstof voor een vruchtbare landbouwbodem. Hiermee dragen we ook bij aan de klimaatdoelen.

Jan van der Meer

gedeputeerde provincie Gelderland

LIFE CO2SAND heeft financiering ontvangen van het LIFE-programma van de Europese Unie. Rijkswaterstaat is projectpartner.

LIFE EURijkswaterstaat logo