Bekendelle: een Natura 2000-gebied bij Winterswijk

Bekendelle is een van de weinige moerasbossen in Nederland. Het is aangewezen als Natura 2000-gebied, om de bijzondere natuur te behouden en versterken. Het is belangrijk dat deze natuur rust krijgt, want veel zeldzame planten en dieren hebben het moeilijk.

Alluviaalbos in Gelderland

Natuurgebied Bekendelle is het mooist ontwikkelde alluviaalbos van Gelderland. Het bos kenmerkt zich door een diversiteit aan loofbomen en bevat een rijke mosflora met onder andere het zeldzame spatelmos. Er groeien bijzondere planten als slanke sleutelbloem en bosgeelster. Het heeft fraaie overgangen van natte naar de wat drogere bossen. Deze grote variatie in een redelijk klein gebied zorgt voor veel verschillende plant- en diersoorten. De ijsvogel, de grote gele kwikstaart en de zeldzame middelste bonte specht voelen zich hier thuis. We vinden hier 1 van Nederlands grootste populaties van de zeldzame bosbeekjuffer: een libellensoort. Ook zeldzame zweefvliegen, loopkevers en vlinders voelen zich hier thuis. In het gebied zijn zelfs weer boommarters gezien.

Maatregelen om de natuur te behouden en versterken

Om deze bijzondere natuur te behouden en versterken zijn maatregelen nodig. Want veel zeldzame planten en dieren hebben het moeilijk. Hun leefgebied wordt verstoord en het is te klein. De grond is te droog en voedselrijk. Als we deze omstandigheden verbeteren, dan kan de natuur zich herstellen. Zodat ze beter bestand is tegen het veranderende klimaat en stikstof. Daarom zijn er maatregelen uitgevoerd. Deze maatregelen staan in het huidige Natura 2000-beheerplan 2016–2022 voor Bekendelle (PDF 49 MB). De meeste maatregelen voor natuurherstel uit dat huidige beheerplan zijn inmiddels uitgevoerd. We verwachten dat we met de laatste werkzaamheden in het najaar van 2022 klaar zijn.

Bekijk waarom deze natuur zo bijzonder is

Bekijk waarom deze natuur zo bijzonder is transcriptie

Beeld vanuit de lucht waarin de beek Boven Slinge en de natuur hieromheen te zien is, begeleidt door gitaarmuziek. Matthijs de Vos, ecoloog Waterschap Rijn en IJssel, te horen als voice-over stem: We staan hier in de Bekendelle, langs de Boven Slinge, ten oosten van Winterswijk. Dit is een beekbos waar de Boven Slinge doorheen stroomt en bij hoge waterstanden stroomt het bos helemaal onder. Matthijs wandelt door het natuurgebied Bekendelle en loopt langs de Boven Slinge, waarna een luchtbeeld de meanderende beek volgt. Pieter Westerhof, regiomanager Gelderland & Flevopolder Bosgroepen, te horen als voice-over stem: Alle facetten van natuur; droog, nat, ertussenin, alles komt hier bij elkaar. Door water ondergelopen bos te zien, waarna Pieter op een brug over de beek loopt. Dit is een bijzonder plekje natuur. Hier heb je het hoge, droge beukenbos. Dat ligt vrij hoog en als je dan vijf of zes meter deze kant opkijkt; nat bos. Gewoon bijna permanent nat. Het verschil tussen hoog en laag is hier enorm mooi. De Boven Slinge is een van de betere beken in ons gebied. Relatief schoon water en bijzondere soorten die daarin zitten. Water stroomt door de Boven Slinge. Een middels stop-motion techniek geanimeerde vogel, grote gele kwikstaart, zit langs de oever. Bijzondere vissen. Bijzondere waterinsecten. Matthijs loopt naar de geanimeerde vogel en pakt hem in zijn handen. Dit is een grote gele kwikstaart, echt een soort voor dit gebied. Hij zit langs het stromende water; de permanent stromende beek. Een fiets staat in het bos geparkeerd tegen een boom en een mountainbiker fietst buiten de route. Wat er mis kan gaan, gaat hier wel mis. Honden niet aan de lijn, mountainbikers, crossmotoren en om de haverklap rent er een hond door de beek. Luchtbeeld van de boomtoppen in het natuurgebied. Daar zit de ijsvogel die verstoord wordt. Of zie je het reewild de weg oversteken omdat ze opgejaagd zijn door een hond. Ieder plekje waar je ook maar een auto kwijt zou kunnen, daar vind je hier een auto. Diverse auto's staan geparkeerd langs een bosweg. Het is leuk dat je je auto parkeert, maar doe dat op een parkeerplaats. En niet op zo'n stukje kwetsbare natuur. Een middels stop-motion techniek geanimeerde ijsvogel, zit op een tak boven de beek. Een aantal soorten zoals de ijsvogel en de grote gele kwikstaart die hebben echt rust nodig. En dan wil je niet dat er overal gerecreëerd wordt. Dat er niet overal honden in de beek zitten en niet overal mensen lopen. Pieter loopt door het bos en kijkt om zich heen. Aan de ene kant wil je van de natuur genieten. Maar we zijn nu wel met zoveel mensen bij elkaar. Groepjes mensen wandelen door het natuurgebied. De natuur staat onder druk. Dat is natuurlijk dat prille evenwicht. Matthijs wijst het plantje de geelster aan. Het bijzondere aan dit gebied is dat het vooral eigendom is van particuliere eigenaren. Je bent te gast bij een ander. Een ree loopt door het bos. Matthijs loopt langs de beek. Een wandelaar loopt met een hond door het natuurgebied. In het verleden liep daar geen pad, maar door de recreatiedruk is er een pad ontstaan en wordt die kwetsbare zone betreden. Daar groeien geen planten meer en die paden worden steeds breder en vanaf dit pad ontstaan weer paden verder het bos in. Dat willen we niet. Er mag recreatie zijn, maar niet overal. Als je dat nu geen halt toeroept, over tien jaar weet niemand meer dat het er was. Een middels stop-motion techniek geanimeerde groep geelsterren verdwijnen één voor één. Wandelen is prima, maar andere vormen van recreatie op dit soort kwetsbare natuur is niet wenselijk. Een man, vrouw en jong kindje wandelen met twee honden door het natuurgebied. Diverse beelden van natuur in het gebied. Ik denk dat dat de grootste uitdaging is. Dat we met elkaar het besef hebben van: dit is bijzonder. Dan gaan we dat met elkaar voor elkaar krijgen. Langs de watermolen rijdt de "weet van water bus" van Matthijs. Matthijs stapt uit en ontmoet Pieter in het natuurgebied. Samen zijn ze al wandelend in gesprek. We zien overal op dit moment een achteruitgang in natuurwaarde. De Bekendelle is Europees beschermde natuur. We willen graag dat die zeldzame natuur zich uitbreidt. In ieder geval niet verder onder druk komt te staan. En daarom willen we de natuur hier graag beschermen. Matthijs en Pieter komen bij de Boven Slinge en kijken naar de beek. Uiteindelijk heeft iedereen denk ik hetzelfde doel. Iedereen wil graag in de natuur wandelen en ervan blijven genieten. Vrolijke muziek wordt luider, diverse beelden van het natuurgebied zijn te zien. De geanimeerde ijsvogel vliegt door het beeld. Matthijs: Help je ook mee de natuur hier te beschermen? Pieter: Help jij ook mee deze bijzondere natuur in stand te houden? Eindtitel verschijnt met hierin de tekst: Beschermt u ook planten en dieren in Bekendelle? Logo's: Provincie Gelderland, Waterschap Rijn en IJssel, Bosgroepen, Natuurmonumenten en gemeente Winterswijk.

Collega’s van Bosgroep en het Waterschap nemen u mee het gebied in. Ze laten zien waarom Bekendelle zo bijzonder is: “De Bekendelle is Europees beschermde natuur. We willen graag dat die zeldzame natuur zich uitbreidt.”

Aanpassingen in dit gebied

Zo zijn er dammen aangelegd, sloten en greppels ondieper gemaakt en duikers aangelegd. Zo wordt het gebied natter. 

Het puin hebben we uit de beek en uit de oever gehaald, zodat de beek weer op een natuurlijke manier kan stromen. Hierdoor ontstaan stroomversnellingen en -vertragingen. En er ontstaat een schuilplaats voor vissen en waterinsecten: precies wat planten en dieren hier nodig hebben. 

Een landbouwperceel is omgevormd naar natuur, door het aanpassen van de waterafvoer. Zodat de karakteristieke eiken-haagbeukenbossen zich verder herstellen en uitbreiden. Ook is het natuurgebied beter bestand tegen negatieve effecten van stikstof. 

Populariteit gaat ten koste van de natuur

Veel mensen brengen graag een bezoek aan Bekendelle om te wandelen, fotograferen of gewoon te genieten van de bijzondere natuur. Maar door het intensieve gebruik worden bestaande wandelpaden steeds breder, ook ontstaan er nieuwe paden. Langs de beek en zelfs ín de beek neemt de drukte toe. Dit gaat ten koste van de bijzondere flora en fauna. Daarom zijn in 2021 maatregelen genomen om de recreatiedruk te beperken.  

Gevolgen voor grondeigenaren, in- en omwonenden

Het verhogen van waterstanden in Bekendelle zorgt voor een natter natuurgebied. Met een meetnet van peilbuizen houdt Waterschap Rijn en IJssel in de gaten of de verhoogde grondwaterstand invloed heeft op de omgeving. De meetgegevens van de geplaatste peilbuizen kunt u vinden op de website van Waterschap Rijn en IJssel

Mochten er zich toch effecten voordoen die nu niet voorzien zijn, dan kunnen eigenaren zich tot 5 jaar na de uitvoering van de natuurmaatregelen melden bij het schadeloket van het waterschap.

Betrokken organisaties

  • Voor de uitvoering van de maatregelen voor natuur in Bekendelle werken we samen met: Waterschap Rijn en IJssel, Natuurmonumenten, Bosgroep Midden Nederland en gemeente Winterswijk.
  • Een klein deel in Bekendelle is van Natuurmonumenten, die de maatregelen op haar eigendom treffen.
  • Het grootste deel van dit natuurgebied is in eigendom van particulieren. Bosgroep Midden Nederland vertegenwoordigt een groot deel van deze eigenaren.

Beheerplan 2022 - 2028: vaststelling najaar 2022

Het beheerplan voor het Natura 2000-gebied Bekendelle is op 22 maart 2022 in ontwerp vastgesteld door Gedeputeerde Staten. In het beheerplan staat hoe we de komende zes jaar het beste kunnen zorgen voor de bijzondere natuur in Bekendelle. Het ontwerp-beheerplan lag tot en met 10 mei 2022 ter inzage. Op dit moment zijn de ingediende reacties (zienswijzen) in behandeling. Lees meer over het ontwerp-beheerplan.