Gelders Panorama voor de Rivieren

Rondom de grote rivieren in Gelderland hebben we komende jaren met veel verschillende partijen van doen. In het Panorama Gelderse Rivieren staan alle opgaven en de rol van ons als provincie omschreven. Komende periode voeren we hier gesprekken over met onze samenwerkingspartners.
Gelders Panorama voor de Rivieren

Animatie Panorama gelderse rivieren

Animatie Panorama gelderse rivieren transcriptie

We zien vier panorama’s verschijnen in beeld. Het zijn brede afbeeldingen met heldere kleuren in een foto-realistische stijl. We zien de vier rivieren, schepen, hoge luchten, vogels en een overwegend groen landschap. Rondom de Gelderse Rivieren komen veel opgaven samen. Om ze integraal in beeld te krijgen heeft de provincie Gelderland een panorama per rivier gemaakt; Daarin zie je onze kijk op het rivierengebied. Het is ons uitgangspunt in het gesprek met onze partners over het samenwerken aan de uitvoering van ambities. We zien een kaart van Gelderland met daarin een aantal blauwe lijnen; de rivieren die kronkelend door de provincie stromen. Gelderland is rijk aan rivieren. Die zijn altijd in beweging. Ook nu. Er staat ons veel te doen; We zien hoe de rivier buiten zijn oevers treedt. Extreme hoeveelheden water of juist lange droogte vergen aanpassingen. We zien hoe de rivier juist een hele smalle streep vormt op de kaart. We zien fragmenten van de panorama’s, die laten zien wat de commentaarstem vertelt; Tegelijkertijd willen we ambities voor natuur, scheepvaart en een fijnere leefomgeving waarmaken. Het zijn complexe opgaven. Alleen door het samen te doen, komen we verder. We moeten keuzes maken, want niet alles kan. We zien zonnepanelen en windmolens verschijnen in en achter een stadsgezicht. De provincie hanteert daarbij 4 gidsprincipes. Deze hebben een samenhang en een volgorde. We zien drie lagen als een soort dwarsdoorsnede van de rivier boven elkaar. Daarnaast zien we een ronde vorm met daarin 4 ‘partjes’; 4 typen landschap. Ten eerste: De ondergrond. Ontwikkel een toekomstbestendig, robuust en schoon riviersysteem. Het gaat om veilige dijken, een stabiele rivierbodem, voldoende ruimte voor waterafvoer en schoon water. Twee: Ontwikkel rivieren als aaneengesloten natuur- en scheepvaart-netwerk. Ze zorgen voor verbinding. Drie: Ontwikkel landschapsparken; benut de rivieren als groen uitloopgebied voor de mensen in steden en dorpen. En ten vierde; Versterk de eigenheid, het unieke. We zien weer de beelden van het panorama. We zien de Waal, die breed is. Zet bij ontwikkelingen altijd de ruimtelijke kwaliteit voorop. We starten met de Waal; die is stoer, groots en dynamisch. Dit is uitgangspunt bij dijkversterking en meer ruimte voor de rivier. Dit gaat goed samen met de ontwikkeling van robuuste riviernatuur, bijvoorbeeld in de Gelderse Poort en de Middenwaal, waar ook een combinatie wordt gezocht met de winning van zand en klei. We zien een kraan iets uit de rivier halen. Er vliegen vogels en er wandelen mensen verderop. Zo ontstaan ook aantrekkelijke groengebieden voor bewoners langs de rivier. In de bovenloop is de aanpak van bodemerosie van belang zowel voor de natuur als voor de scheepvaart. De Nederrijn-Lek is een gestuwde, rustige rivier op de overgang tussen de Veluwe en Utrechtse Heuvelrug - en de Betuwe. In tegenstelling tot de Waal is hier ruimte voor laagdynamische riviernatuur, omdat uiterwaarden minder vaak en minder krachtig overstromen. Natuurontwikkeling combineren we met natuurinclusieve landbouw en recreatie bij Wageningen en Arnhem. De IJssel is een smalle rivier in een reliëf-rijk rivierdal. We vinden er verstilde ommelanden rond de Hanzesteden, die we graag beleefbaar maken. Het mozaïek van natuur en landbouw is er bijzonder, dat willen we versterken. Verder zijn de opgaven om de dijken te versterken en meer ruimte te maken voor de rivier. En om de bodemerosie aan te pakken. En dan de Maas. In het Gelderse en Brabantse deel spreken we van de bedijkte Maas. Karakteristiek is de combinatie van oude Maasmeanders met de gekanaliseerde Maas met de bakenbomen. We zien hoe ongeveer om de 100 meter een boom staat langs de maas. Ook hier is de opgave een samenspel van dijkversterking en rivierverruiming. We zien een kaartje waarom te zien is dat de Maas en de Waal elkaar bijna raken. Waar de Maas en de Waal elkaar bijna raken ontstaat een unieke kans voor natuurontwikkeling en recreatie in een bijzonder historisch landschap. De Panorama’s verbeelden een perspectief. Ze laten zien hoe de eigenheid van de rivier samen kan vallen met de opgaven. Dit als vertrekpunt voor het verdere gesprek met onze partners. Daarmee zetten we gezamenlijk stappen naar een duurzame toekomst voor het rivierengebied. We zien aan het eind dat de beelden van de panorama’s zijn gemaakt door de ontwerpers van West 8.

Samenwerken aan een mooi rivierengebied

Er stromen 2 machtige Europese rivieren door Gelderland: de Maas en de Rijn. De Rijn heeft daarnaast zijn vertakkingen: Waal, Nederrijn-Lek en IJssel. Deze rivieren bepalen voor een belangrijk deel onze Gelderse identiteit; waar we wonen, werken en recreëren. Ongeveer de helft van de Gelderlanders woont binnen 5 kilometer van een rivier. Onze rivieren zijn daarom onmisbare schakels in ons natuurnetwerk en belangrijke transportcorridors voor onze economie.

 

Aanpassingen vanwege het klimaat

Vanwege klimaatverandering zijn aanpassingen aan de rivieren nodig: de waterschappen versterken de dijken, het Rijk denkt (samen met vele partners) na over het afvoeren van extreem hoge waterpieken en het Rijk zorgt voor voldoende wateraanvoer in tijden van droogte.
Dit raakt onze ambities, zoals beschreven staat in de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland. Bijvoorbeeld op het gebied van: biodiversiteit, energietransitie, woon- en leefomgeving en vestigingsklimaat. 

Panorama van de Gelderse rivieren

In het Panorama Gelderse Rivieren staat de samenhang tussen al deze ambities en opgaven beschreven. En de rol die wij daarin willen nemen. Per riviertak schetsten we een Panorama: een toekomstbeeld waarin de kwaliteiten van elke rivier goed zichtbaar zijn. Deze Panorama's vormen onze basis om samen met partners tot een krachtige uitvoering te komen, met ruimtelijke kwaliteit. Samenwerkende partners zijn: Rijkswaterstaat, waterschappen, gemeenten, terreinbeheerders, bedrijven en maatschappelijke organisaties.
Peter van 't Hoog

Omdat we het samen doen

Het Panorama is een handreiking naar degenen die met ons werken aan de integrale aanpak van onze rivieren. We leggen letterlijk onze kaarten op tafel om vervolgens een gezamenlijke invulling te geven aan ambities en resultaten. Ons werk wordt niet makkelijker. Maar omdat we het samen doen, krijgen de Gelderse rivieren een goede toekomstbestendige functie binnen onze samenleving.

Peter van ’t Hoog

Gedeputeerde Water