Stikstofreductiegebieden

Alle sectoren dragen bij aan stikstofreductie. Bij bedrijven en maatschappelijke instellingen ligt de focus op verduurzaming en het verminderen van uitstoot bij energiegebruik en (stook)installaties.  

• Het gebruik van emissieloze mobiele werktuigen (zoals graafmachines, grasmaaiers, vorkheftrucks, bladblazers) is verplicht vanaf 2035 (zie ook verderop in uitklapmenu). 
• Bedrijven en instellingen mogen geen nieuwe stookinstallaties (>400 kW) meer in gebruik nemen vanaf 2026 als het totale vermogen boven de 400 kW uitkomt. 
• Er komen strengere eisen voor uitstoot bij alle stookinstallaties vanaf 2035, zoals ovens, verwarming en luchtverhitters. 
• Vanaf 2035 moet het gebruik van brandstoffen ten opzichte van 2017 met 35% verminderd zijn. Dit geldt voor bedrijven die per jaar meer dan 25.000 m3 aardgas verbruiken of een andere brandstof die met 25.000 m3 aardgas overeenkomt.   
• Bedrijven en instellingen mogen vanaf 2030 geen gebruik meer maken van stikstofhoudende kunstmest. 

• Bedrijven kunnen hulp krijgen van energiecoaches en andere loketten. Zij geven advies over besparen en verduurzamen. 
• Er komt een subsidieregeling voor emissieloze mobiele werktuigen voor niet-bouwbedrijven. 
• We bieden een maatwerkaanpak aan voor grote uitstoters om extra stikstofuitstoot te reduceren. Daarbij houden we rekening met kansen om netcongestie te verzachten. 
• Er zijn al veel bestaande subsidies en loketten waar bedrijven gebruik van kunnen maken. We begeleiden bedrijven hierbij en helpen bij de uitvoering. 
• We gaan duidelijke uitleg geven over de regels met bijvoorbeeld brieven, bijeenkomsten en brochures.  
• We helpen gemeenten met informatie en trainingen. 
• We gaan onderzoeken of er emissiearme alternatieven zijn voor het bemesten van sport- en recreatievelden. En wat de kosten en gevolgen hiervan zijn. 

De agrarische sector kan een grote bijdrage leveren aan minder stikstof. Dit leidt tot minder vee, duurzamer werken en meer aandacht voor natuur, recreatie en andere inkomsten. Boeren krijgen tijd en perspectief om hun bedrijf aan te passen. We streven naar duurzame landbouw met ook nieuwe verdienmodellen.  

• Ondernemers mogen vanaf 2030 geen stikstofhoudende kunstmest meer gebruiken. En maximaal 170 kg stikstof per hectare aan dierlijke mest, zoals nu ook al het geval is. 
• Er komt vanaf 2026 een verbod op het omzetten en scheuren (omploegen) van blijvend en natuurlijk grasland op weidegronden. Scheuren mag wel als de ondernemer daarna opnieuw gras inzaait. En iedere 5 jaar mag er 1 jaar een ander gewas geteeld worden. 
• Stallen moeten vanaf 2035 schoner zijn. Er komt een verplichting op het moderniseren van stallen. Hierbij gaan we uit van een bepaald percentage minder stikstof per diercategorie. Uitgezonderd van deze regel zijn extensieve bedrijven met maximaal 1,5 GVE/ha (GVE staat voor groot vee-eenheid, 1 GVE is bijvoorbeeld 1 koe), grondgebonden biologisch gecertificeerde bedrijven, bedrijven die in de omschakeling naar biologisch zitten, bedrijven die meer dan 3020 uur weidegang per melkkoe per jaar toepassen, en bedrijven die een tijdelijke leegstand hebben van 18 weken of meer. 
• Er komt vanaf 2026 een verbod op uitbreiding van veehouderijen en op nieuwe veehouderijen. 

Er komt een uitgebreid pakket aan steun voor de agrarische sector. Dat varieert van advies, begeleiding bij bedrijfsplannen, subsidieregelingen tot hulp in de vorm van instrumenten voor grond. Afhankelijk van de richting die de agrariër en/of de grondeigenaar op wil. 

Stallen aanpassen 

• Er komt een subsidie voor schonere stallen en technieken (bijv. luchtwassers). De hoogte van de subsidie is afhankelijk van de hoeveelheid stikstofvermindering. Er geldt een maximum vergoeding van 80%. 

Omschakelen of verbreden 

• Er komt een subsidie voor het omschakelen naar een ander soort landbouwbedrijf. Er geldt een maximum vergoeding van 65% met een maximum bedrag € 600.000,-.  
• Er komt een subsidie voor omschakeling naar een niet-agrarische activiteit (zoals recreatie en zorg. Er geldt een maximum vergoeding van 100% met een maximum bedrag van € 300.000,-.  
• Er is een subsidieregeling voor innovatie rond nieuwe producten.  

Investeren in verduurzaming 

• Er is een subsidie voor het investeren in verduurzaming van het bedrijf. Dit geldt voor machines, minder gebruik van water/chemie en lagere uitstoot. Er geldt een maximum vergoeding van 40%. Met een minimum bedrag van € 20.000,- en een maximum bedrag van € 175.000,-.  

Bedrijf verplaatsen 

• Er is een subsidie voor verhuizen en opnieuw opbouwen. Hier geldt een maximum van 100%. Het moderniseren van de nieuwe locatie is ook onderdeel van de subsidie, waarbij de maximum vergoeding tot 85% is, met een maximum bedrag van € 600.000,-  

Aanpassen bedrijfsvoering 

• Er komt een regeling voor het vergoeden van advies over bodem en teelt (tot € 1.500,-). 
• We willen advieskosten vergoeden bij het omschakelen naar biologische landbouw. En we willen een regeling ontwikkelen voor het bijdragen aan investeringen en inkomensverlies. Daarnaast verkennen we of we de afzet van biologische producten kunnen vergroten. 
• We willen een regeling maken voor akkerbouwers die andere gewassen gaan verbouwen. Gewassen die beter zijn voor het klimaat en milieu en bijdragen aan een duurzame landbouw die klaar is voor de toekomst. De vergoeding ligt tussen de € 600,- en € 900,- per hectare per jaar. 
• Er is een subsidieregeling voor ondernemers met grond in het gebied die akkerbouw, groenteteelt of veeteelt willen combineren met agroforestry. Er geldt een vergoeding van maximaal € 20.000,- voor aanplant van onder andere bomen, voedselbossen en voederhagen.   

Minder vee (extensief) 

• Er zijn al verschillende rijksregelingen voor het verminderen van vee (extensiever werken). 
• We werken aan een extensiveringsregeling en we hebben al een kavelruilregeling. 

Natuurbeheer 

• Er komt een vergoeding tot € 1.500,- per hectare per jaar voor natuurvriendelijk gebruik van grond. 
• Er komen mogelijk nieuwe regelingen voor kruidenrijk grasland en biodivers akkerland. 

Stoppen met bedrijf 

• Voor ondernemers die stoppen, komt er een vergoeding voor productierechten, sloop en waardeverlies. Met een maximum vergoeding tot 100%. 
• Ook kunnen de kosten voor een adviseur worden vergoed. 
• We verkennen met gemeenten wat mogelijk nieuwe invullingen van de gestopte locatie kunnen zijn, zoals bijvoorbeeld woningbouw 

Grond en ruilen 

• We willen landbouwgrond en agrarische bedrijven kopen en verkopen. Zo kunnen we (gedeeltelijke) stoppers ondersteunen en met de aangekochte grond via kavelruil bijdragen aan extensivering en verbetering van de landbouwstructuur. Daarnaast kunnen we door bedrijven aan te kopen verplaatsers helpen aan een nieuwe locatie.  
• We gaan kavelruil ondersteunen met inzet van coördinatoren en subsidies. Dit zijn vergoedingen voor kosten tot maximaal € 15.000,-. 
• We gaan inzetten op langjarige pacht, met de mogelijkheid tot aankoop van de grond, waarmee we bijdragen aan extensivering en verbetering van de landbouwstructuur. 

De focus ligt op minder stikstofuitstoot door verkeer, vooral op snelwegen. Dit willen we realiseren met het verlagen van de snelheid op de snelwegen die door het gebied lopen. We vragen daarvoor aan de rijksoverheid om de snelheid in de nacht te verlagen tot 100 kilometer per uur. En of de rijksoverheid trajectcontroles wil invoeren op de snelwegen rond de Veluwe. We zien dat er al steeds meer schonere voertuigen worden gebruikt. Dit willen we versnellen. We willen ook het verduurzamen van mobiliteit versnellen en het alternatief vervoer stimuleren. Zoals lopen, fietsen en het OV. Ook willen we gemeenten en waterschappen verplichten om bij onderhoud en bouw (van wegen en bijvoorbeeld dijken) duurzaam te werken. Zie ook Mobiele Werktuigen +. 

Voor deze sector hebben we geen regels die verplicht zijn. We willen bedrijven en andere overheden vooral stimuleren om bij te dragen aan stikstofreductie bij de mobiliteit.

• Er komt een extra mobiliteitsmakelaar voor advies aan bedrijven. 
• We maken een subsidieregeling voor werkgevers voor duurzamer woon-werkverkeer. 
• Bedrijven kunnen gebruik maken van advies over elektrisch vervoer en logistiek. 
• We bieden ondersteuning bij aanleg en gebruik van laadinfrastructuur. We stellen hiervoor een adviseur aan. 
• We stellen een adviseur aan die gaat helpen bij het koppelen van laadpunten, energie en bouwprojecten. 

Wonen en bouwen dragen weinig bij aan stikstofuitstoot. Daarom kiezen we vooral voor stimuleren in plaats van verplichten. We hebben daarbij focus op verduurzaming van woningen en bouw. 

Er komen geen strenge regels voor inwoners. Wel zetten we in op het vrijwillig verduurzamen van woningen en schoner bouwen. En we kijken of we de werkwijze voor vergunningverlening voor woningbouw kunnen verbeteren. 

• We gaan inzetten op voorlichtingscampagnes voor het verduurzamen van woningen en inwoners kunnen gebruik maken van persoonlijk advies (energieloket en coaches). 
• We gaan de advies- en informatiestructuur versterken met het opleiden en inzetten van meer energiecoaches. 
• We onderzoeken de mogelijkheden voor het uitbreiden van de leningen voor verduurzamen van woningen. 
• We verkennen algemene oplossingen voor vergunningverlening voor woningbouw. 

We willen ook de uitstoot verminderen door gebruik van emissieloze mobiele werktuigen (vooral elektrisch) te verplichten. Dit sluit aan bij landelijke ontwikkelingen zoals Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB). 

Er gelden voor verschillende groepen regels hiervoor: 

• Voor overheden willen we emissieloos werken verplichten. Met lichte machines vanaf 2028 en met alle machines vanaf 2030. 
• Voor bedrijven is werken met emissieloze werktuigen verplicht vanaf 2035.  
• Voor de bouwsector willen we vergelijkbare eisen stellen via bestaande landelijke regels. 

• Er komt advies en begeleiding voor bedrijven en gemeenten.  
• We gaan gemeenten ondersteunen bij emissieloze aanbesteding en infraprojecten (SEB).  
• We gaan bedrijven helpen met advies bij laadinfrastructuur en energie-oplossingen. 
• Er komt vanaf 2027 een provinciale subsidie voor de aanschaf van emissieloze mobiele werktuigen. Voor circa 30% van de aanschafkosten. 
• We gaan bedrijven helpen met extra kennisdeling en praktische ondersteuning.