Natura 2000-gebied Stelkampsveld bij Borculo

Tussen Barchem en Borculo ligt Stelkampsveld, een afwisselend gebied van essen, graslanden, houtwallen, bosjes en heiden met vennen. Om de bijzondere natuur te behouden is Stelkampsveld aangewezen als Natura 2000-gebied.

Zeldzame bloemen en planten beschermen

Het gaat helaas niet goed met de beschermde planten- en diersoorten in het gebied. Dat komt doordat de leefgebieden te klein zijn, de lucht te zuur is en de grond te droog en te voedselrijk. Om de natuur weerbaarder te maken, is het nodig om de verdroging tegen te gaan en de bloemrijke vochtige graslanden en heidegebieden te vergroten en met elkaar te verbinden. Zo kunnen we de zeldzame planten, zoals gevlekte orchis, klokjesgentiaan, parnassia en wolfsklauwmos beschermen.

Aanpak stikstof in het Natura 2000-gebied

Stikstof uit landbouw, verkeer en industrie is niet goed voor de natuur. Daarom zijn in het vastgestelde beheerplan Natura 2000 Stelkampsveld (PDF 7,5 MB) maatregelen opgenomen die de kwetsbare natuur in het Natura 2000-gebied moeten beschermen. Deze verplichte maatregelen staan ook in de gebiedsanalyse voor Stelkampsveld. Actuele informatie over de stikstofproblematiek staat op de pagina Stikstof.

kruidenrijk grasland in Stelkampsveld

Eerste deel werkzaamheden

De eerste werkzaamheden zijn in november 2019 en januari 2020 uitgevoerd. Er is op verschillende plekken ongeveer 6 hectare overwegend naaldbos gekapt. Hiermee wordt voorkomen dat het gebied verdroogt. Bovendien is de ondergrond van deze plekken geschikt voor uitbreiding van het heischraal grasland en vochtige en droge heide. Dit is bijzondere natuur met kleurrijke bloemen en komt voor op overgangen van voedselrijke naar voedselarme gronden. We maken ook verbindingen tussen de bloemrijke graslanden en tussen de heideterreinen. Dan kunnen zeldzame libellen, vlinders en andere insecten van het ene naar het andere leefgebied vliegen. Dat is van levensbelang, omdat ze zo hun soortgenoten kunnen vinden voor paring. Langs de paden zijn stroken bomen blijven staan. Bomengroepen met nesten waar vogels naar terugkeren (zoals roofvogels vaak doen), zijn gespaard. En ook waardevolle bomen en jeneverbesstruiken zijn blijven staan.

Tweede deel werkzaamheden

Het tweede deel van het werk volgt vanaf augustus 2020 en duurt naar verwachting tot halverwege 2021. We voeren dan de overige kapwerkzaamheden uit (ongeveer 9 hectare). Ook gaan we de voedselrijke bovengrond afplaggen en afvoeren. Daarmee dringen we de negatieve invloed van stikstof terug en kan de natuur herstellen. Daarnaast brengen we het oorspronkelijke kampenlandschap op sommige delen terug. Ook herstellen we een aantal vennen en gaan we landbouwpercelen ophogen. Nadat deze werkzaamheden zijn afgerond, nemen we maatregelen om het grondwaterpeil te verhogen. Dit is nodig om het natuurgebied natter te maken. We planten buiten het kerngebied van Stelkampsveld weer een aantal singels en bosjes. En Staatsbosbeheer gaat de gekapte hectares bos compenseren door op eigen terrein bomen terug te plaatsen, bij voorkeur in de Achterhoek, maar in elk geval in Gelderland.

Gevolgen voor omwonenden

Het is op sommige plekken nodig dat landbouwgrond natuur wordt. Door kavelruil en boerderijverplaatsing zijn deze gronden hiervoor beschikbaar gekomen. De voorbereiding en uitvoering van de herstelmaatregelen voor natuur gebeuren in nauwe afstemming met bewoners en agrariërs in het gebied. Het waterschap houdt met een meetnet van peilbuizen in de gaten of het verhogen van de grondwaterstand in het natuurgebied invloed heeft op de omgeving. De meetgegevens kunt u vinden op de website van Waterschap Rijn en IJssel. Het waterschap brengt ook in beeld of er schade kan ontstaan aan gebouwen en kelders als gevolg van de verhoging van de grondwaterstand. De schade die ontstaat wordt vergoed.

Vergunning voor activiteiten

Bestaande activiteiten in en nabij Stelkampsveld kunnen in principe gewoon doorgaan. Aan het uitvoeren van sommige activiteiten stellen we voorwaarden. Voor nieuwe activiteiten die de natuur in gevaar kunnen brengen is een vergunning nodig. Dit beoordelen we per situatie.

Procedures en planning

De plannen voor Stelkampsveld zijn een uitwerking van het vastgestelde Natura 2000-beheerplan en de gebiedsanalyse. De uitvoering van de maatregelen is opgedeeld in twee fases. De maatregelen moeten uiterlijk in 2021 zijn uitgevoerd. 

Provinciaal inpassingsplan vastgesteld

Voor het Natura 2000-gebied Stelkampsveld is een provinciaal inpassingsplan (PIP) opgesteld. Dit is een herziening van het bestemmingsplan die noodzakelijk is voor de inrichting van het Natura 2000-gebied. Het inpassingsplan maakt het uitvoeren van natuurmaatregelen uit het Programma Aanpak Stikstof in Stelkampsveld mogelijk. Deze maatregelen hebben tot doel de effecten van stikstof op de natuur te verminderen. Daarnaast garandeert het inpassingsplan het toekomstig gebruik van de percelen als natuurgebied.

Het inpassingsplan is op 26 september 2018 door Provinciale Staten vastgesteld. Daarna was het tot en met 22 november 2018 mogelijk beroep in te stellen bij de Raad van State. Daarvan is geen gebruik gemaakt: er zijn geen beroepschriften ingediend. Dat betekent dat het inpassingsplan definitief is en de maatregelen uit het Programma Aanpak Stikstof uitgevoerd kunnen worden.

Betrokken organisaties in Stelkampsveld

Stelkampsveld is eigendom van Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, provincie Gelderland en een aantal particulieren. De provincie is verantwoordelijk voor de uitvoering van de herstelmaatregelen voor natuur en het Natura 2000-beheerplan. We hebben afspraken gemaakt met Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Waterschap Rijn en IJssel om deze maatregelen uit te voeren. Daarnaast moeten we zelf ook nog de nodige terreinen inrichten. Een bestuurlijke begeleidingsgroep, met vertegenwoordigers van bovenstaande partijen, LTO Noord en gemeenten Berkelland en Lochem, werkt aan structuurverbetering van de landbouw, landschapsherstel, recreatie en communicatie met omwonenden. 

Impressie toekomstig natuurgebied

Bent u benieuwd hoe het Natura 2000-gebied er uit komt te zien? Bekijk dan de 3D-visualisatie van Stelkampsveld

Documenten

Nieuwsbrief

Gedurende de looptijd van het plan versturen we minimaal 2 keer per jaar een nieuwsbrief naar omwonenden en belangstellenden. Meld u aan voor de nieuwsbrief Stelkamsveld en blijf op de hoogte van de ontwikkelingen.