“Voor we slopen, kijken we altijd wat de mogelijkheden zijn op dat stuk grond”, vertelt Bas van Hemert, werkvoorbereider planmatig onderhoud en projectleider. “Die vielen tegen. We konden niet méér woningen bouwen dan er al stonden. En renoveren is duurzamer.” De Kernen heeft al langer het beleid om minder te slopen en meer te renoveren. En compacte woningen zijn een gewenst woningtype. Dus besloot de wooncorporatie de woningen grootschalig te renoveren, van binnen en buiten.
Proberen en leren: duurzame woningrenovatie in Alphen
Eens waren het 6 oude woningen op een slooplijst. Wooncorporatie De Kernen verbouwde ze tot een thuis voor starters, vogels en insecten. Met een groendak, wateropvang en oude houten vloeren als gevelbekleding. Waarom zou je dat als corporatie doen?
Veilig uitproberen
“Een mooie kans om een aantal dingen uit te proberen op het gebied van duurzaamheid en circulair werken”, vertelt Petra Janssen, beleidsadviseur duurzaamheid. “6 woningen is beperkt in aantal. Dat maakt de risico’s overzichtelijk. We wilden gewoon eens kijken wat er kan en daarvan leren. We willen zorgen voor leefbare en diverse buurten, en voorbereid zijn op de toekomst. De energietransitie is niet meer nieuw voor ons. Hoe we circulair kunnen werken (materialen hergebruiken), moeten we nog beter leren.”
Vloeren tegen de gevel
Bas: “De architect had houten gevelbekleding getekend, en wij haalden de oude houten vloeren uit de woningen. Toen vroegen we ons af: kunnen we die gebruiken?” Het behandelde hout werd tegen de geïsoleerde gevel geplaatst. Zo blijft een stukje historie zichtbaar. “Als je niet beter weet, denk je dat het nieuw is.”
Creatief kijken
De kozijnen werden gerepareerd in plaats van vervangen. De oude keukens sloegen ze op voor als er ooit tijdelijk ergens keukens nodig zijn. Moeilijk om op te schalen, erkent Petra. “Maar deze creatieve manier van naar dingen kijken, kunnen we wel elders gebruiken.”
Groendak met extra’s
In het groendak zitten zonnepanelen en waterafvoer verwerkt. Regenwater wordt opgevangen om in droge periodes de daken te bewateren. De daklijst is vergroot, zodat er ruimte is voor een strook met nestkastjes voor vogels en schuilplekken voor insecten. Bas: “Het is duurder dan een dak met traditionele betonnen of keramische pannen. Dus kijken we per keer of dat het waard is.” Petra: “Dit groendak is zinvol in gebieden waar hittestress is, of een probleem met waterberging.”
Verrassende uitkomst berekeningen
Achteraf berekenden ze wat het opleverde. Was dat gesleep met al dat hout bijvoorbeeld echt nuttig? Petra: “We behaalden goede duurzaamheidsscores. Zo bespaarden we 27% CO2-uitstoot. Dat geen nieuwe grondstoffen gebruiken zóveel oplevert, wisten we niet. Circulair werken blijft een zoektocht, maar dat we dit weten, helpt enorm. Wat het oplevert voor biodiversiteit en klimaatadaptatie is moeilijker in getallen uit te drukken. Maar ook vanwege verwachte wetgeving is het gewoon handig het goed te regelen.”
Uitdaging: kosten
De prijs maakt het soms lastig. “Duurzaam is vaak duurder en meer investeringen doen kan niet altijd”, zegt Bas. “Maar winst is niet alleen in geld uit te drukken.” Petra: “We willen niet over een paar jaar met wetgeving worden geconfronteerd zonder dat we daarop zijn voorbereid. Dat kost af en toe wat leergeld. We leren als sector van elkaar, we delen voorbeelden.” Bas: “Wat meer investeren is echt zinvol als bewoners daardoor comfortabel wonen in warme gebieden.” Petra: “En als meer organisaties volgen, verkoop groeit en productie wordt gestandaardiseerd, wordt het vanzelf goedkoper.”
Aannemer blij met leerkans
Goede samenwerking met aannemer De Vree en Sliepen was belangrijk. Die dacht vanaf het begin mee. Bas: “Ook voor de aannemer was dit groendak nieuw. Ze wilden daar graag ervaring mee opdoen. Daarom kregen wij vanuit de overkoepelende organisatie een soort subsidie. En toen bleek dat we niet genoeg hout hadden voor op de gevels, zocht de aannemer contact met de rayonaannemer die voor ons de vloeren vervangt. Samen regelden ze dat we vloeren uit woningen op andere plekken konden gebruiken, en dat het transport logisch verliep. We wisten niet in welke staat de vloeren waren. Het was een test of ze het hout zo konden bewerken, dat het geschikt werd voor op de gevels. Net als wij leerde de aannemer door te doen.” Ook binnen De Kernen werd goed samengewerkt. Petra: “Opzichters, werkvoorbereider, beleidsmedewerkers; die samenwerking is een grote plus.”
Geen houtje-touwtjewerk
En de bewoners? Bas: “Het zijn allemaal jongeren uit Alphen, die dolblij zijn dat ze een woning hebben. En ze zijn enthousiast over de uitstraling.” Petra: “Wij werken in landelijk gebied. Mensen hebben over het algemeen groene tuinen en waarderen het leven in het groen. Daar past dit project mooi bij.” Bas: “Ik ben benieuwd hoe ze de eerste zomer gaan ervaren. Dat gaan we hen na die tijd vragen. Ik vind het boven verwachting; we hebben echt iets moois neergezet.” Petra: “Hergebruikte materialen wordt soms geassocieerd met houtje-touwtjewerk. Maar dit is echt een mooie en kwalitatieve toevoeging voor het dorp.”
