Vertellen, vieren en delen: geef tradities door

De Nijmeegse Vierdaagse, het geluid van een midwinterhoorn, graffiti-kunst op een muur, opa’s appeltaart. Heel gewoon. Toch? Tot zo’n mooie traditie verdwijnt. Zonde, vinden wij. Want die gewoontes, verhalen en vaardigheden verbinden ons en maken Gelderland bijzonder. Wat wilt u doorgeven?

Immaterieel erfgoed: ook voor en van u

Kreeg u weleens beschuit met muisjes als u op kraamvisite ging? Ging u elk jaar naar het oogstfeest? Spreekt u dialect? Vertelt u verhalen door over vroeger? Of was u als kind ook zo onder de indruk van hoe een molenaar de molen liet draaien? Dat noemen we immaterieel erfgoed, vertelt Lian van der Zon van Erfgoed Gelderland. “Het zijn de dagelijkse dingen en bijzondere momenten in ons leven die te maken hebben met verleden, heden en toekomst. Je bouwt voort op de generaties voor je, en wil die erfenis doorgeven aan wie na ons komt. Nieuwe generaties geven er soms een andere interpretatie aan. Het is van iedereen: je mag ermee doen wat je wil.”

Foto 1 - Indië herdenkingen Sama Nimma - Marcel Krijgsman - 009 (1).jpg

Van familietradities tot typisch Gelders

“We bepalen zelf wat immaterieel erfgoed is. Klinkt ingewikkeld hè?” lacht Lian. “Het is ook van alles, van lootjes trekken met Sinterklaas tot hoe je je kleedt, taal en dialect. Denk aan voorwerpen in musea: vooral door de verhalen, tradities, rituelen en ambachten krijgen ze betekenis.” Straattaal, Indië-herdenking, Keti Koti, gewoonten rondom geboorte, huwelijk en overlijden, poffertjes en andere tradities rond eten; de voorbeelden zijn eindeloos. Er is ook typisch Gelders immaterieel erfgoed: “Bloemen- en fruitcorso’s, papier scheppen op de Veluwe, vendelzwaaien, de Airborne wandeltocht, Tielsche kermiskoek…”

Fotograaf: Marcel Krijgsman

Help doorgeven

Al die gewoontes zijn bijzonder, benadrukt Lian. “Daar mogen we vaker bij stilstaan. Bij mij in de buurt wordt elk jaar een paasvuur georganiseerd. Toen dat dit jaar niet doorging, vonden heel veel mensen dat jammer. Maar zulke tradities blijven niet vanzelf bestaan. Denk er eens over na wat je wilt doorgeven. Vraag om uitleg of help organiseren. Ook thuis. Dat gerecht waar je altijd zo van smulde als je bij oma logeerde, hoe maakte ze dat eigenlijk?”

Fotograaf: Jurjen Poeles

Advies, trainingen en vacaturebank

Iedereen die iets wil doorgeven, mag Erfgoed Gelderland om hulp vragen. Verenigingen, musea, archieven, schutterijen, midwinterhoornblazers en inwoners. “We beantwoorden vragen en geven tips. Als we weten dat het ergens goed gaat, adviseren we om daar eens te gaan kijken en van elkaar te leren.” Ook organiseert Erfgoed Gelderland cursussen, bijeenkomsten en trainingen. Bijvoorbeeld over 75 jaar Molukkers in Gelderland, hoe je geschiedenis vastlegt met persoonlijke verhalen en hoe een vereniging aantrekkelijk wordt voor jongeren of vrijwilligers. Ook is er een vacaturebank voor vrijwilligers. Ooit Gelders, nu uitgegroeid tot landelijke website.

Tradities belangrijk voor Gelderse identiteit

Waarschijnlijk hebben veel beoefenaars niet het idee dat ze iets met immaterieel erfgoed doen. Ze maken gewoon hun carnavalswagen of doen mee met een fruitcorso. Maar dit soort tradities zijn belangrijk voor de identiteit van Gelderse regio’s.

Sandra ten Wolde

Adviseur erfgoed provincie Gelderland

Provincie Gelderland helpt

Provincie Gelderland helpt u om immaterieel erfgoed te behouden. We hebben verschillende subsidies voor erfgoed. Ook geven we elk jaar geld aan Erfgoed Gelderland, zodat zij hulp kunnen bieden. Daarnaast betalen we voor de leerstoel Gelderse geschiedenis, om te leren waar we vandaan komen en te ontdekken wat de moeite waard is om te behouden. Ook geven we geld aan organisaties die zich inzetten voor streekcultuur en -taal, erfgoed in het onderwijs en de Gelderse identiteit. Denk hierbij ook aan musea en Omroep Gelderland. En op De Gelderse Dag kunt u Gelderland en haar mooie plekken en tradities beter leren kennen.