Grote natuurbranden hebben grote gevolgen voor mens en natuur. “Door klimaatverandering neemt het risico toe”, vertelt Hans Takke, verantwoordelijk voor natuurbrandpreventie bij provincie Gelderland. “Een ongeluk zit in een klein hoekje. Een vonkje in een droge berm kan genoeg zijn.”
Groene bladeren tegen brand
Als er brand ontstaat, willen we dat die zich zo langzaam mogelijk verspreidt. De natuur kan ons daarbij helpen. “In de groene bladeren van loofbomen zit vocht. Dat remt brand”, legt Hans uit. Daarom is een oplossing minder naaldbomen en meer loofbomen. Lagere begroeiing met veel groen zorgt dat vuur minder snel via boomstammen omhoogklimt. Ook goed wildbeheer is belangrijk, want herten en reeën eten bladeren. “We willen balans: genoeg groen én genoeg wild.”
Nu nadenken over de toekomst
Omdat bomen langzaam groeien, denken we nu al na over het bos van de toekomst. “Als je naaldbomen weghaalt, is het risico dat brand overslaat meteen minder. Maar voordat nieuwe loofbomen brand remmen, ben je misschien wel 20 jaar verder”, weet Hans.
Brand beheersbaar houden
Hoe sneller een brand kan worden geblust, hoe beter. Hans: “Daarom verdelen we bosgebieden in compartimenten. Wegen, spoorlijnen en waterwegen zijn grenzen van die stukken. Daar gaat brand minder snel overheen. Daarbinnen maken we kleinere delen. Vaak doen we dat met bestaande paden. Die moeten worden onderhouden: geen overhangende takken of te dichte begroeiing.”
Samenwerken tegen brand
Brand voorkomen en beperken kan alleen als we goed samenwerken. “De brandweer ziet de risico’s van bos”, vertelt Hans. “Terreinbeheerders, gemeenten, veiligheidsregio’s, waterschappen en wij hebben ook wensen voor de natuur. Samen vinden we de balans.” Provincies moeten een plan maken om natuurbranden te beheersen. “Daarom gaan we nog beter samenwerken. Zodat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is en we snel in actie kunnen komen.”
Provincie verantwoordelijk voor het bos van later
Veel brandmaatregelen maken bossen weerbaarder. Want in bossen met verschillende soorten bomen leven meer planten en hebben ziektes minder effect. Wij zijn verantwoordelijk voor natuurbeleid; terreinbeheerders voeren dat uit. Daarnaast hebben we klimaatbeleid: welke veranderingen zijn nodig in het bos, zodat het ook in de toekomst sterk blijft en ons helpt bij klimaatverandering? En we maken plannen en krijgen geld van het Rijk om het beleid uit te laten voeren.
Onderzoek voor goede keuzes
Om goede keuzes te maken, is onderzoek nodig. Sverre van Klaveren van Wageningen Environmental Research onderzoekt met collega’s hoe we zorgen voor een sterk bos. Een bos dat ons helpt. “We willen ook in de toekomst in het bos kunnen ontspannen, bosbranden beperken, zorgen dat de grondwaterstand niet nog verder daalt en planten en dieren beschermen. Bomen geven ons verkoeling, slaan CO2 op en houden water vast.”
Kennis van experts
Op ons verzoek gaf Sverre met zijn landschapsarchitectuur-collega’s workshops aan mensen van provincie, waterschap, gemeenten, drinkwaterbedrijven, natuurorganisaties, boseigenaren, brandweer en andere experts. “Samen keken we wat we kunnen doen.” Al die kennis bundelden Sverre en zijn collega’s in de brochure ‘Bos in 2120 – Op weg naar een toekomstbestendig bos’.
Hulp om zorgvuldig te kiezen
De brochure is voor iedereen die werkt in en rond het bos, zoals politici, ambtenaren, terreinbeheerders, natuurorganisaties en adviseurs. De brochure beschrijft 5 oplossingsrichtingen, met daarbij keuzes. Sverre: “Wil je bijvoorbeeld het grondwater op peil houden? Dan kun je bomen die veel water gebruiken kappen, óf zorgen dat er meer water in het gebied komt, óf zorgen dat fabrieken en drinkwaterbedrijven minder water oppompen.” Alles heeft voor- en nadelen, erkent Sverre. “Maar niets doen heeft óók gevolgen. Kiezen is nodig. De brochure helpt om dat zorgvuldig te doen.”
Meteen aan de slag
In de brochure staan ook maatregelen waar u meteen mee aan de slag kunt. Bijvoorbeeld mensen informeren over vluchtroutes bij brand, maatregelen om te voorkomen dat vuur overslaat naar andere plekken, en de bodem verbeteren zodat die water beter vasthoudt.
