Als u over de Pleijroute rijdt, rijdt u eigenlijk over de binnenplaats van Fort Westervoort. Het fort is meer dan anderhalve eeuw oud. Wat er nog staat, is deels verscholen in de dijk langs de IJssel. Rijdt u richting knooppunt Velperbroek, dan rijdt u eerst onder het weggetje naar de uiterwaarden door. Daarna is rechts van u Fort Westervoort. De weg gaat naar beneden en u rijdt onder nog 2 viaducten door. De muren verbinden deze, alsof u door een tunnel rijdt.
Zo wijst kunst u de weg
Rijdt u weleens over de N325 (Pleijroute) bij Arnhem? Misschien zag u dan tussen de viaducten muren. Van ruw beton, met een blauwe streep. Wist u dat dat een kunstwerk is? En dat over elk detail is nagedacht? Om u veilig langs Fort Westervoort te leiden. Tijdens de wegwerkzaamheden maakten we het schoon.
Wond dichten met kunst
De Pleijroute is de eerste weg waarbij we kunst gebruikten. Tot 2013 hadden we net als de landelijke overheid een percentageregeling: als we een gebouw bouwden, verbouwden of kochten, besteedden we een percentage van het bedrag aan kunst. In de jaren ’80 wilden we dat ook bij een weg proberen. Kunstenaar Wim Korvinus weet het nog als de dag van gisteren. Op de kunstacademie kreeg hij interesse voor kunst in het landschap en de stad. Maar ontwerpen voor een weg was voor hem nieuw. “Het is maar een klein stukje weg, maar er waren allerlei uitdagingen. Een deel van het fort werd uitgegraven. Hoe kon ik die wond mooi dichten? Automobilisten uit de richting Nijmegen rijden over de brug over de Rijn, met mooi, weids uitzicht. Dan ineens dalen ze af langs de IJsseldijk en komen ze vlak langs de uitstekende punt van het fort. Omdat ze schuin aan komen rijden, zien ze het gangetje onder weg en spoor pas op het laatste moment. Dan schrikken ze, gaan ze remmen en krijg je botsingen. Daar wilde ik wat aan doen.”
Oogleuning
Hij koos voor muren langs de weg. Van beton, net als het fort. Om het gat in het fort te dichten. En om u de juiste kant op te leiden. “De muren gaan trapsgewijs naar beneden en in knikjes opzij. De blauwe band bovenaan op de muur wijst u de weg onder de viaducten door. Als een oogleuning.”
Het perfecte blauw
Hij mengde zelf de perfecte kleur blauw en zocht de tint uit de fabriek erbij die er het meest op leek. “Blauw is te gast in het beton. Het moet niet alle aandacht trekken.” Het fort heeft raampjes. Daarom kreeg de nieuwe muur die ook. Die zijn van binnen dichtgemaakt. “Met lichtoker; het beste contrast met het lichte blauw.”
De ruwe geschiedenis laten zien
Het fort toont zijn geschiedenis, zoals kogelgaten uit de oorlog. “Ik gaf de nieuwe muur een ruwe huid die daarbij past.” Dat bleek niet makkelijk. “De Nederlandse mallen waarin beton werd gegoten, waren veel te netjes. Ingenieurs van de provincie wisten dat in Zwitserland mallen van piepschuim werden gemaakt. De fabriek kon niet garanderen dat ze helemaal netjes waren. Perfect! Daardoor kreeg de muur reliëf.”
Clubje viaducten
Het kunstwerk moest bij het landschap passen, vond Wim. Het oorspronkelijke plan was een tunnel onder weg en spoor. Maar omdat er al een viaduct vlakbij was, koos hij voor 2 viaducten. Het spoorviaduct moest hoger zijn. “Omdat een trein minder steil omhoog kan dan een auto, begint het spoor al eerder voor de IJssel te stijgen.” Hij maakte er een clubje van. “De randen van de viaducten hebben dezelfde ruwe huid als de betonnen muren. De onderkant van de muur loopt eerst schuin omhoog, net als de dijk. Zo is het een geheel.”
Schoon en fris
Elke 7 jaar maken we het kunstwerk schoon. In 2026 deden we dat tussen 29 juli en 9 augustus. Veilig voor de schoonmakers en geen extra hinder voor u, want toen werkten we al aan de Pleijroute. We reinigden de muren met warm water, vanwege het ruwe beton. We haalden algen en graffiti weg en brachten een coating aan waardoor nieuwe graffiti niet goed blijft zitten. Ook kreeg de blauwe band een nieuwe laag verf. “De provincie onderhoudt het heel netjes. Toen de kleur blauw die ik koos niet meer te koop was, vroeg de provincie welke tint dan het best was. Die zorg waardeer ik.”
Wegen maken is schoonheid
“Ik ben ontzettend gelukkig dat ik precies in de tijd heb geleefd waarin het mogelijk was dit te maken. De provincie daagde me uit om het beste te ontwerpen dat ik kon. De ingenieurs en ik vonden samen de beste opties. En de ingenieur die het project leidde, ontdekte dat hij wegen maken als schoonheid beschouwt. We verschillen minder dan we eerst dachten.”
Weinig aandacht is compliment
Wat vinden mensen van zijn kunstwerk? “De meesten hebben er weinig aandacht voor”, reageert Wim Korvinus nuchter. “Ze letten op hoe ze veilig moeten rijden, je bent er zo voorbij. Als dat ontspannen lukt, is mijn werk geslaagd. En mocht de weg ooit niet meer worden gebruikt, dan is het een mooie plek om langer naar te kijken. Ook daar heb ik over nagedacht.”
