Uit de verf: Louise te Poele

Ik ben kalm en in afwachting. Stilte voor de storm. Dat komt omdat ik in de laatste fase van mijn zwangerschap zit van mijn eerste kind. Ik heb ook wel zin in de tijd dat mijn lichaam weer alleen van mij is, dat ik weer makkelijker dingen kan maken.

Ik ben energiek, al is dat de laatste tijd natuurlijk minder. Ik zie altijd mogelijkheden en kansen. Ik wil niet zeggen dat ik ADHD heb, maar door mijn energieke gevoel rol ik wel gemakkelijk van het ene in het andere. Dat kan ik heel goed gebruiken in mijn kunstenaarschap. In Londen ronden we nu een tentoonstelling af bij Saatchi (een beroemde galerie) in samenwerking met het Victoria and Albert Museum. Het is de tweede editie van een tentoonstelling die ik heb samengesteld met werken van Nederlandse vrouwelijke kunstenaars. Ze hebben ieder een nieuw werk gemaakt dat reageert op een historische vrouwelijke kunstenaar uit de collectie van het museum. Ik heb het de titel Standing on Shoulders of Giants genoemd. Daar ben ik contact gekomen met een kunstinstelling uit Finland, en met die instelling ben ik nu nieuwe plannen aan het smeden.

Die tentoonstelling in Londen is ontstaan doordat ik een tijdje geleden tijdens de London Art Fair sprak met de cultureel attaché. Tijdens dat gesprek ontstond het idee dat het goed zou zijn om vrouwelijke Nederlandse kunstenaars in Londen te presenteren bij een goede galerie. En ik ben dan zo iemand die dat ook echt gaat doen. Een conservator van het Victoria and Albert Museum kwam toen we de eerste show vorig jaar al aan het afbreken waren. Ze wilde graag samenwerken. En zoiets hoef je tegen mij maar een keer te zeggen. 

Wiskundig inzicht zou ik wel willen hebben, haha! Of het talent om normaal te doen… nee hoor! Ik ben dyslectisch, ik sla soms hele stukken tekst over en kan niet goed schrijven. Maar daar hoef ik helemaal niet vanaf. Want ik heb gemerkt dat dat me ook veel heeft gebracht. Ik schrijf nu associatieve teksten en laat Chat GPT er structuur in aanbrengen. Ik hoef dus helemaal niet van mijn dyslexie af.

Ik zou wel wat koelbloediger willen zijn. Ietsjes maar hoor, soms kunnen dingen me aanvliegen. Maar meestal zakt dat ook wel weer weg. En misschien moet ik die eigenschap eigenlijk helemaal niet willen hebben. Want vanuit dat vuur maak ik dingen en krijg ik dingen voor elkaar. 

Ik heb niet altijd inspiratie. Maar dat komt vanzelf als ik maar bezig blijf. Lezen, tekenen, kijken. Ik kan me heel makkelijk in één ding verliezen. Dat kan van alles zijn. Vanmorgen liep ik op de Ronde Weide in Sonsbeek en ik werd gegrepen door druppeltjes aan takken en door de mist. Het zijn aanzetjes om verder mee te gaan in mijn werk. Ik heb een enorme beeldenverzameling van van alles. 

Ik heb het de laatste tijd te druk gehad met het regelen van allerlei projecten: ik maakte werk voor Koningsdag in Doetinchem, een ruimtelijk werk en had het druk met de expositie in Londen. Nu heb ik het wat rustiger en ontstaat vanzelf weer een voedingsbodem. Ik heb alweer allerlei ideeën wat ik wil gaan maken. En ik weet ook dat het uiteindelijk allemaal anders wordt, dat vind ik prima. Ik ben nu heerlijk aan het fotoshoppen vanwege een opdracht. Het wordt heel anders dan ik met de opdrachtgever had afgesproken, maar gelukkig vindt zij deze nieuwe ontwikkeling ook mooi. Het is goed om af en toe recalcitrant te zijn.

Nu even niet nee. Of… alle vrouwen die een kind hebben gekregen. Dat zijn mijn heldinnen van dit moment!

Naar van alles. Naar nevel in het bos, naar de bakstenen in Winterswijk waar Derk Müller ‘SORRY’ uit heeft geslepen. Maar het kunnen ook gekke kleuren en onbekende materialen in de supermarkt zijn. Ik kijk ook graag naar het bijzondere in het bekende. Of iemand die ik ergens zie zitten. Dat heb ik al van jongs af aan. Mensen om mij heen zeiden altijd: zit niet zo te staren!

Wat ik laatst in Londen ook heerlijk vond was om in de Hayward Gallery rond te lopen en me voor te stellen hoe ik dat zou inrichten als er een expositie zou hebben. Heerlijk om mijn gedachten de vrije loop te laten. 

In het algemeen houd ik van transparante en glanzende materialen. Ik vind het esthetisch, maar ik ben ook gevoelig voor de symboliek van de transparantie, het staat voor mij voor de geest en openheid, voor de toekomst.

Ik vind het leuk als het werk een visueel raadsel oproept: hoe kan dit? Hoe zou het gemaakt zijn? Mijn vertrekpunt is vaak fotografie. De laatste tijd ontdek ik voor ruimtelijk werk ook glas. Dat glas blaas ik niet zelf. Ik heb eens in Zweden een workshop gedaan en ben daar in contact gekomen met een glaskunstenaar die dingen voor mij uitwerkt op basis van mijn schets. 

Ik houd ook van eieren. Het kip-ei vraagstuk houdt me bezig. Ik was al een hele tijd met eieren bezig in mijn werk toen ik ineens dacht: ik loop nu tegen de veertig en ik heb nog geen kinderen. Onbewust was ik daar vermoedelijk al langer mee bezig, vanaf het moment dat de eieren vaker voorkwamen in mijn werk. Maar daarnaast vind ik eieren ook gewoon een mooie vorm hebben. Suiker vind ik ook aantrekkelijk materiaal: het staat voor energie. 

Als ik met materialen ga werken, probeer ik er altijd een Louise van te maken. Het moet niet gewoon een stapeltje willekeurig materiaal blijven.

Dat was tot voor kort paars, maar dat is het nu niet meer. De laatste keer dat ik nu door kleur gegrepen werd was in de herfst. Ik zag KNALgele bladeren vallen. Hier moet ik nog eens iets mee. In de periode dat ik de stillevens maakte die ook in de kunstcollectie van de provincie Gelderland zitten, hield ik erg van die gedekte kleuren. Maar alles is nu beige, ik ben wel een beetje klaar met die gedempte tonen. Ik maakte laatst in opdracht een werk en gebruikte daar neonkleuren voor. De opdrachtgever wist me te vertellen dat dat nieuwe trendkleuren zijn. Ik zie daar nog niet veel van, maar het zou wel te gek zijn, beetje knallen tegen die brave kleuren. 

Bij de farmers bijvoorbeeld, onderdeel van kunstcollectie provincie Gelderland, was het heel persoonlijk. Tussen deze mannen ben ik opgegroeid. Het zijn scenes van vroeger, van een verdwijnende wereld. Mijn vrienden viel het op dat ik mezelf nooit liet zien in de foto’s, dat ik altijd de buitenstaander bleef.

De stillevens zijn ontstaan toen ik vreselijk liefdesverdriet had. Ik ging me afvragen waar ik als kind vrolijk van werd. Dat was door kleine en grote installaties te bouwen in mijn kamer. Ik dacht: als ik dat nou ga doen, dan knap ik daar misschien wel van op. En dat werkte. Ik haal troost uit de schoonheid om me heen. Met mijn werk wil ik laten zien hoe mooi de wereld is. Door bepaalde delen uit te vergroten. Ik zie mezelf als een aanduider van verwondering. 

Het begint vaak met een fascinatie. Ik verzamel altijd veel, soms met een duidelijk idee, maar meestal niet. Dan begin ik en probeer te ontdekken wat er werkt en wat niet. Dat merk vaak pas tijdens het proces. En heel vaak is het dan zo dat het eerste idee niet past en dat ik dan een ander werk maak. Later komt dat idee dan toch vaak weer terug. Bij mijn fotografische werk heb ik soms de neiging iets wat goed was te herhalen, uit een gevoel van veiligheid. Maar het lukt nooit een tweede keer. Ik geef mezelf de opdracht open te staan voor wat er nu gebeurt. Als het me lukt de controle los te laten, voelt dat als een opluchting. 

Bij mijn ruimtelijk werk is dat vaak andersom. De schetsen zijn vind ik eerlijk gezegd vaak stom, te simpel en te onzeker. Dan is het juist de uitdaging om door die eerste twijfel heen te gaan. Mijn werk is het sterkst als ik in het moment blijf. 

Ik kreeg van de TU Delft een opdracht een werk te maken met hun collectie wiskundige modellen. Daar kon ik mij heerlijk in verliezen en dat is fijn. Heel anders dan bij het maken van de tentoonstelling in Londen. Dat was ook leuk, maar veel meer naar buiten gericht. 

Ik heb een idee om iets te gaan doen met een moleculenstructuur. Vaak lijkt dat op een sterrenstelsel en dat fascineert me. Ik wil nu eerst weer wat terugtrekken, meer bezig zijn met mijn binnenwereld. Het helpt daarbij ik ook dat ik een kind krijg. Dat vraagt een meer teruggetrokken houding. Het idee om in Helsinki iets te gaan doen geeft me energie, maar dat moet nu even wachten en het lukt me nu nog helemaal open te houden wat het kan zijn. 

Een ruimtelijk werk in de vrije natuur. Dat vind ik op dit moment toch het meest inspirerend om te maken. Ik deed dat in Barlo in het kader van 80 jaar vrijheid. Verhalen, beeld, samenwerking, inspiratie uit mijn stillevens, kleuren, wisselwerking met lichtinval en weersomstandigheden, alles kwam hier samen, en dat smaakt naar meer (foto). 

Ik ben ook bezig met een cover van een album voor de band van mijn vriend. Samenwerking geeft me altijd nieuwe energie. Heerlijk om met iemand anders hoofd mee te varen. Muziek, theater, mode, noem maar op!

Meestal is dat mijn laatste werk. Barlo, de TU Delft. Volgens mij zit er nog veel meer in om op voort te borduren. Ik heb zin om daarmee door te gaan, om nieuwe werken in deze lijn geboren te zien worden. 

Ik heb ook wel eens het gevoel dat ik niet meer over iets dat ik gemaakt heb heen kan, dat ik gevangen zit in een succes. Dat moet slijten. Wat ik dan in ieder geval niet moet doen is om het succes te herhalen. Dat werkt niet, het is belangrijk dat ik me blijf verbazen. Wat wel werkt is dat ik blijf werken, dan komt er vanzelf weer iets en het is ook niet erg als dat even duurt. 

Het liefst heb ik dat mensen verwonderd of betoverd raken door ze meenemen in mijn wereld. Veel dingen die mensen voor lief nemen zijn toch bijzonder. Dan denk ik: kijk nou eens! Schoonheid kan zo helend werken. Wat ik niet wil is dat het te esthetisch wordt; ik hou ook van dissonanten. Een muis, een bek van een beest kan zomaar in mijn stillevens zitten. 

Daar ben ik heel blij mee. Fijn dat jullie het hebben en laten zien dat het niet nodig is om naar het westen van het land te gaan om kunst te zien en te beleven. Fijn dat mijn werk bij jullie gekoesterd wordt.

Ik vind het wel heerlijk om in Gelderland te wonen. Ik woon nu in Arnhem, maar we overwegen naar de Achterhoek te gaan. We zijn bezig met een plan voor een huis en werkruimte dichtbij elkaar daar, schapen in de wei, in de buurt van waar ik ben opgegroeid. Dan zal ik de stadsbossen van Arnhem zoals Sonsbeek wel heel erg missen. Ik wandel dagelijks in Sonsbeek. Ik was laatst in de stad Groningen waar het groen ontbrak. Barlo vond ik ook prachtig, dat glooiende. 

Maar de meest favoriete plek in Gelderland bestaat niet meer: het was op een heideveld, vlak bij mijn ouders, een open plek in het bos. Doordat het een open plek tussen de bomen was ontstond er een microklimaat waar bijzondere orchideeën groeiden. Magisch vond ik dat. Nu de bomen om de plek zijn weggehaald, groeien de orchideeën weliswaar uitbundiger en is er een mooie open plek ontstaan, maar toch mis ik dat kleine orchideeënveld midden in het bos. Het was zo'n onverwachte plek waar je alleen maar beslotenheid verwacht. Dat contrast maakte het zo'n magische plek.

Precies daarom heb ik de tentoonstelling in Londen georganiseerd met vrouwelijke kunstenaars. Ik heb daar nu twee keer werk van verschillende generaties vrouwen uit Nederland laten zien. Vrouwelijke kunstenaars zijn nog altijd ondervertegenwoordigd en te weinig erkend. Ook wordt hun werk veel minder vaak als referentie gebruikt door bijvoorbeeld kunstenaars. Daar wilde ik wat aan doen. Juist daarom is het belangrijk om trots te zijn op de vrouwen die de weg voor ons hebben gebaand. Soms denk ik: het is toch wel klaar met die emancipatie?  Maar dan zie ik weer een artikel zoals laatst in de Forbes, waaruit blijkt dat de rijkdom van de rijkste vrouwen over het algemeen niet te danken is aan eigen verdiensten, maar door een erfenis. We zijn er blijkbaar nog lang niet! 

Volgens mij bestaat er geen mannelijke of vrouwelijke kunst. Met de tentoonstelling in Londen wil ik juist laten zien dat vrouwen niet alleen maar heel verfijnd werk maken, maar dat ze ook grote gebaren maken. Er was eens iemand die tegen me zei: zijn die Farmers van jou? Ik vind het zo sterk dat ik dacht dat het van een man was!