In onzekere tijden blijft de provincie bouwen aan een Gelderland dat ook in de toekomst aantrekkelijk blijft voor haar inwoners, ondernemers en bezoekers. In totaal geeft de provincie in 2027 ruim 1,1 miljard euro uit.
“Met deze laatste begroting kiest dit College voor investeringen die direct bijdragen aan de leefbaarheid van haar inwoners. Doel is om de economie, woningbouw, energietransitie en de leefbaarheid aan te jagen”, aldus Helga Witjes, gedeputeerde Financiën.
Hieronder staat wat dit concreet betekent per ambitie van de provincie:
Vitaal platteland (233 mln.)
Er wordt gewerkt aan een uitgebreid pakket in het Programma Land- en Tuinbouw en daarop vooruitlopend krijgt de sector alvast een impuls van 5 miljoen euro. De provincie blijft inzetten op de Gelderse stikstofaanpak waaronder de Aanpak Veluwe. Doel van deze investeringen is Gelderland van het slot halen. Voor de bestrijding van invasieve exoten komt 0,6 miljoen euro extra beschikbaar. We blijven investeren in behoud, herstellen en versterken van natuur en biodiversiteit met het Gelders Natuurnetwerk en in Natura 2000 gebieden. Daarvoor wordt 118 miljoen euro begroot.
Cultuur en maatschappij (60 mln.)
Het Nationaal Restauratiefonds krijgt een lening van 15 miljoen euro, zodat monumenteigenaren kunnen blijven restaureren en verduurzamen. Ook blijft Gelderland investeren in sportevenementen met maatschappelijke sportprogramma's om zoveel mogelijk inwoners van Gelderland in beweging te krijgen. Ook blijven we ons inspannen om het Verhaal van Gelderland en het Verhaal van Vrijheid zichtbaar te maken en te houden.
Regionale economie (63 mln.)
Om de economie van de toekomst te versterken, vraagt het College 16 miljoen euro voor investeringen in veelbelovende economische ontwikkelingen. Denk aan de chipindustrie in Gelderland die we verder laten groeien zodat we minder afhankelijk worden van andere landen. Ook krijgt ‘Food2040’ meer geld zodat we als Gelderland onze internationale toppositie in voedingstechnologie behouden. De campusontwikkeling in Wageningen, Ede en Nijmegen is hierin van belang. Het Perspectieffonds Gelderland wordt met 30 miljoen euro versterkt. Verder zet Gelderland de samenwerking met OnePlanet voort en investeert de provincie in innovatie, ondernemerschap, kennisontwikkeling en een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven.
Verkeer en vervoer (380 mln.)
De provincie besteedt 227 miljoen euro aan de uitvoering van goed en betrouwbaar OV, onder andere de nieuwe concessie Arnhem-Nijmegen-Foodvalley. Aan het beheer en onderhoud van provinciale wegen geeft GS 138 miljoen euro uit, een forse structurele uitgave die ervoor zorgt dat de Gelderse wegen in goede staat zijn en blijven. Verkeersveiligheid is een belangrijke prioriteit voor dit College. Voor aankomend jaar wordt er 5,6 miljoen gereserveerd om provinciale wegen en kruisingen veiliger te maken, zoals de N271 bij Heumen – Molenhoek, de N302 bij Harderwijk en de N309 bij Oldebroek. Ook zet het College in op veiliger gedrag van verkeersdeelnemers met bijvoorbeeld trainingen voor jonge automobilisten, voorlichting op scholen en fietshelmcampagnes.
Ruimte en wonen (84 mln.)
Samen met gemeenten, corporaties en marktpartijen wil Gelderland in 2027 bijdragen aan het bouwen van 12.500 woningen. Om knelpunten bij woningbouwlocaties, zoals netcongestie, stikstof en natuurmaatregelen, aan te pakken stelt de provincie 27,5 miljoen euro beschikbaar. Hiermee kunnen woningbouwprojecten die nu vastlopen sneller van start of worden versneld.
Ook reserveert het College 30 miljoen euro voor de ontwikkeling van het Amaliakwartier in Apeldoorn met het monumentale kantoorgebouw Hertzberger tot aan de spoorzone.
Daarnaast investeert de provincie 12 miljoen euro extra in Wijken- en Dorpendeals. Daarmee kunnen in 2027 nog eens 30 nieuwe deals worden afgesloten, met als doel het verbeteren van de leefbaarheid, voorzieningen en ontmoetingsplekken in dorpen en wijken.
Milieu en energie (56 mln.)
Om woningbouw en groei bij bedrijven mogelijk te maken investeert Gelderland stevig in de energietransitie. De meest opvallende investering is een extra impuls van 50 miljoen euro voor Toekomstbestendig Wonen. Met de extra middelen wil de provincie specifiek aandacht besteden aan woningen in de stikstofstroken. Door hun woning te verduurzamen, verminderen ze de uitstoot van stikstof én CO2 en besparen ze op hun energierekening. Daarnaast investeert de provincie in energiehubs, warmtenetten, batterijopslag voor maatschappelijk vastgoed en het Gelders Warmte Bedrijf.
Bestuur en weerbaarheid (7 mln.)
Gelderland investeert in onder meer weerbaar bestuur, digitale veiligheid en ondersteuning van gemeenten bij bestuurszaken. Daarnaast trekt de provincie 1 miljoen euro uit om Gelderse bedrijven en kennisinstellingen te laten profiteren van de groeiende investeringen in Defensie. Er wordt gewerkt aan meer digitale autonomie van overheden en organisaties. Het College wil PS daarnaast vragen om 10 miljoen euro extra beschikbaar te stellen voor gemeentelijke herindelingen (zie Najaarsnota).
Bijstellingen voor 2026
Naast de begroting voor 2027 bracht het College de Najaarsnota uit, waarin zij voorstelt om een bedrag van 60,2 miljoen euro extra beschikbaar te stellen voor afspraken uit het coalitieakkoord, en deels voor nieuwe investeringen. Het grootste deel daarvan gaat naar bereikbaarheid, met 56,5 miljoen euro voor projecten als de N303 bij Voorthuizen en Putten, de N322 tussen Giessen en Bergharen, HOV-buslijnen en mobiliteitshubs. Daarnaast wordt 500.000 euro beschikbaar gesteld voor ondersteuning van bedrijven bij netcongestie en 3,9 miljoen euro voor investeringen door jonge landbouwers. Voor de Gelderse stikstofaanpak wordt 5,8 miljoen beschikbaar gesteld via begrotingssubsidies voor 3 beekdalherstelprojecten.
Daarnaast wordt binnen het bestaande Europese innovatieprogramma EFRO Oost 11 miljoen euro extra aan subsidies verleend voor innovatie en het vestigingsklimaat van bedrijven. Dit geld komt grotendeels uit Europese middelen en al beschikbare provinciale cofinanciering.
