Sterk bestuur voor de opgaven van morgen

Inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties hebben recht op een betrouwbare en daadkrachtige overheid. Een overheid die haar wettelijke taken goed uitvoert en goed inspeelt op grote maatschappelijke vraagstukken. De afgelopen jaren zijn veel nieuwe taken op de gemeenten afgekomen en liggen er nieuwe uitdagingen in het verschiet. Denk hierbij aan de jeugdzorg, bewegende woningmarkt, energietransitie en de Omgevingswet. Als gevolg hiervan wordt een groot beroep gedaan op Gelderse overheden en hun veranderende rol. Ook zien we dat op crisismomenten (zoals tijdens COVID-19) veel gevraagd wordt van de flexibiliteit en vitaliteit van gemeenten en provincie om inwoners de nodige hulp te bieden. Dit vraagt om bestuurskracht, van gemeenten en provincie.

De maatschappij zo optimaal mogelijk bedienen

Vanuit onze zorgplicht voor de kwaliteit van het openbaar bestuur werkt de provincie samen met haar partners aan een sterk bestuur in Gelderland. Niet omdat sterk bestuur een doel op zich is, maar omdat het een middel is om als overheid de maatschappij zo optimaal mogelijk te bedienen.

Provincie ondersteunt bestuurskracht gemeenten

De provincie Gelderland heeft een groot belang bij vitale gemeenten die hun inwoners kunnen bedienen. Aan de ene kant vanwege onze taak en zorg voor de kwaliteit van het openbaar bestuur, aan de andere kant door onze ambities om regionale en provinciale opgaven te realiseren.

Met gemeenten die hun bestuurskracht willen of moeten versterken, zijn maatwerktrajecten af te spreken. Bij het afwegen van onze hulp als facilitator is dat altijd tijdelijk en gericht op het zelf weer op enig moment kunnen overnemen. Het concrete doel kan per traject verschillen. Het beoogde effect is een duurzame (>10 jaar) verbetering van de bestuurskracht van de betreffende gemeente(n). De statennotitie ‘Sterk Bestuur voor de opgaven van morgen’ (PS2018-217) (PDF 10,3 MB) bevat verschillende uitgangspunten, werkwijzen en acties die leidend zijn.

Maatwerk traject

Omdat iedere Gelderse gemeente anders is, maar ook de opgaven en de regionale situatie kunnen verschillen, is het niet zinvol om vooraf nauwgezet beleid of een kader te formuleren. De invulling per maatwerktraject komt tot stand via dialoog en afwegingen van de betreffende gemeente en haar partners tijdens het traject. De invulling en het resultaat verschillen daarom per gemeente. Wel is het van belang om vooraf afwegingsprincipes te hanteren die voor iedereen herkenbaar en gelijk zijn en die ook de uitvoerbaarheid ten goede komen. In de statenbrief “Vitaal Openbaar Bestuur”(PS2020-244) (PDF 210 kB) zijn de afwegingsprincipes benoemd.

Subsidieregeling Vitaal Openbaar Bestuur

Om samen tot maatwerktrajecten te komen, is er sinds 2 november de Subsidieregeling Vitaal Openbaar Bestuur. Kenmerkend is dat het gaat om een set afspraken die gemeente(n) en provincie samen maken om de bestuurskracht van de gemeente(n) duurzaam te verbeteren. Daarbij kunnen gemeenten en provincie verschillende instrumenten inzetten zoals kennis, menskracht, bevoegdheden. Ook de provinciale subsidie kan een van die instrumenten zijn.

U kunt subsidie aanvragen als:  

  • U een bestuurlijke afspraak heeft gemaakt over een maatwerktraject voor bestuurskracht.
  • GS tijdens periodieke overleggen in het kader van het programma Vitaal Openbaar Bestuur worden geïnformeerd over de voortgang en het nakomen van de afspraken.

Gemeenten sterker door samenwerking of fusie

Gemeenten die willen samenwerken met 1 of meer buurgemeenten, kunnen hiervoor advies en ondersteuning krijgen van de provincie Gelderland. Elke vorm van samenwerking (van alleen op bepaalde gebieden tot samen fuseren) begint met een gezamenlijk plan. Dit plan wordt gemaakt door de besturen en gemeenteraden van de gemeenten. Deze plannen zijn openbaar en iedereen mag er zijn mening over geven. De raden moeten er vervolgens mee instemmen. Wij begeleiden gemeenten bij een dergelijk traject.

Gelderland Academie

De complexe en uitdagende opgaven van deze tijd vragen om kwalitatief goede volksvertegenwoordigers, bestuurders en ambtenaren. De provincie richtte daarom samen met de VNG Gelderland de Gelderland Academie op. De Gelderland Academie is het platform voor het delen van praktijkgerichte kennis en ervaring voor raadsleden, wethouders, burgemeesters, statenleden, gedeputeerden en ambtenaren bij gemeenten in Gelderland en bij de provincie Gelderland. Voor deze doelgroep organiseert de Gelderland Academie kennis- en netwerkbijeenkomsten in de regio.

Onderzoek bestuurskracht provincie

Werken aan sterk bestuur in Gelderland heeft ook betrekking op de bestuurskracht van de provincie zelf. Wij willen als betrouwbare partner daadkrachtig werken aan maatschappelijke opgaven. Daarvoor is het van belang dat de provincie waarnemingen op haar eigen functioneren toelaat. De opgaven waar Gelderland voor staat vragen immers om een zelfbewuste en lerende overheid. Het college van Gedeputeerde Staten stelde daarom in 2018 een externe adviescommissie in om de bestuurskracht van de provincie nader te onderzoeken. De commissie presenteerde 18 december 2018 het rapport bestuurskracht provincie Gelderland (PDF 18 MB). GS gaf een bestuurlijke reactie op het rapport (PDF 132 kB).