Onderzoek beweegvriendelijke leefomgeving

Een aantrekkelijke, groene leefomgeving én een maatje om samen mee te bewegen. Het zijn de dingen waardoor inwoners zich gestimuleerd voelen om eropuit te gaan en bewegen. Zo luidt 1 van de conclusies uit een groot Gelders onderzoek.
Onderzoek beweegvriendelijke leefomgeving
Gepubliceerd op: 17-mei-2022

Provincie Gelderland, de Gelderse GGD’en, de Gelderse Sport Federatie en gemeente Arnhem bundelden in de zomer van 2021 hun krachten om te onderzoeken ‘hoe Gelderlanders denken over bewegen in hun leefomgeving?' Ze wilden erachter komen welke zaken in de leefomgeving zorgen voor meer lichamelijke activiteit.

Hoe gaat het met de inwoner van Gelderland?

Provincie Gelderland houdt sinds 2019 het welbevinden van haar inwoners in de gaten. In 2020 lag de nadruk van de peilingen op COVID-19 en de gevolgen daarvan. Daarnaast voeren GGD’en samen met het RIVM sinds april 2020 een grootschalig landelijk onderzoek uit naar het gedrag van mensen: wat ze vinden van de maatregelen en hoe het lichamelijk, geestelijk en sociaal met hen gaat.

Nu zetten de provincie, de GGD’en, de Gelderse Sport Federatie en gemeente Arnhem zich gezamenlijk in om te zien hoe een leefomgeving het meest uitnodigt tot bewegen. Daar hebben beleidsmakers nu ondersteuning voor gekregen. Ruim 8.700 mensen werkten mee aan het onderzoek. In de factsheet hiernaast staan de belangrijkste uitkomsten.

Sociale omgeving belangrijk voor bewegen

Uit het onderzoek blijkt dat met name de sociale omgeving invloed heeft op de mate van bewegen. Gelderlanders bewegen meer als ze iemand hebben om dit mee samen te doen. En mensen in de buurt zien bewegen, stimuleert anderen om te bewegen. Ook de toegankelijkheid van de omgeving, de veiligheid die wordt ervaren en in mindere mate de aantrekkelijkheid vergroten de mate van bewegen. Om de buurt aantrekkelijker te maken, is er volgens de inwoners behoefte aan meer bomen en planten. Resultaten per woonomgeving en leeftijdsgroep zijn wederom terug te vinden in de factsheet.

Samenwerking beleidsterreinen biedt kansen

We weten dat de inrichting van woonomgeving gezond gedrag kan stimuleren, daarmee kunnen we de grootste gezondheidswinst behalen kan worden behaald, als gezondheid mee wordt genomen in de inrichting van de leefomgeving van mensen. Samenwerking met andere beleidsterreinen, zoals mobiliteit, ruimtelijke ordening, leefomgeving, sport en gezondheid, zorgen voor kansen voor een gezondere leefomgeving.

Prijs

Om gezond gedrag te stimuleren, werkt Gelderland op dit moment een provinciale prijs uit voor de meest beweegvriendelijke buitenruimte. Graag ontvangen we mooie ideeën over manieren waarmee de inrichting van een leefomgeving de gezondheid van de buurtbewoners bevordert.

Apeldoorn

Deelnemers voor deze prijsvraag kunnen zich laten inspireren in Apeldoorn. De gemeente presenteerde op 6 juli 2021 het inspiratieboek ‘Buitenkansen voor een uitnodigende buitenruimte’. De bedoeling is dat het boek mensen die met buitenruimte bezig zijn, inspireert en enthousiast maakt. En dat ze het gesprek aangaan om daarmee bij te dragen aan het verbeteren van de kwaliteit van bestaande en nieuwe projecten. In overleg met de Gelderse Sport Federatie wordt gewerkt aan een jaarprogramma en een Gelderse inspiratietour rondom Gelderse voorbeelden en Buitenkansen.

Gezondheid in breed perspectief

De GGD’en adviseren gemeenten op het gebied van de publieke gezondheid. Hierbij wordt gekeken naar zowel het beschermen van de gezondheid, als het bevorderen van gezond gedrag in de lichamelijke én sociale leefomgeving. ‘Health in all policies’ (gezondheid op alle beleidsterreinen), is een belangrijke aanpak van verschillende maatschappelijke uitdagingen die we met de gemeenten willen uitvoeren.

Dit betekent onder andere dat de lichamelijke leefomgeving op een manier wordt ingericht zodat deze zorgt voor ontmoeting en beweging. Op deze manier kan, naast dat de omgeving groener wordt, ook eenzaamheid en de gevolgen van een ongezonde leefstijl worden teruggedrongen.

Downloads

Richting de toekomst

Richting de toekomst transcriptie

We zien een beginbeeld met daarop de titel "Webinar Beweegvriendelijke leefomgeving begin over enkele minuten". De webinar begint op 6 minuut en 3 seconden. Goedemiddag, beste kijkers en welkom bij de webinar Beweegvriendelijke leefomgeving. Ik ben Christel en het komende kleine uurtje gaan we met jullie thuis en met de mensen hier aan tafel praten over dit onderwerp. We zien de presentatrice in de Gelderland tafel met 4 tafelgasten om haar heen. De tafel hier zit al helemaal vol. Wij zitten hier in het Huis der Provincie. We zien het geheel van de setting met links de presentator, twee moderators en vier tafelgasten. Samantha, jij zit hier naast me en we gaan zoals eerste met jou praten. Maar ik heb ook drie andere gasten aan tafel zitten. Ik zal ook even de achternamen erbij noemen, dan hebben we dat in één keer gedaan. Linda Hooijer, gemeente Apeldoorn. Ik ga ook met jou zo meteen praten. Linda Hooijer in gesprek met de presentator. Aan mijn linkerkant zit Anne Luijten van gemeente Arnhem. Twee gemeenten zijn vertegenwoordigd en ook vanuit de Gelderse Sportfederatie is vandaag iemand aanwezig: Annemieke van de Grint. Welkom. We zijn natuurlijk ook heel benieuwd wie er thuis aan het kijken zijn. En daarom hebben we een Mentimeter. Ik hoop dat voor inmiddels heel veel mensen bekend is wat dat is. U mag thuis naar www.menti.com gaan. Ik geef u even kort de tijd. U kunt via een andere browser of via de telefoon er naartoe gaan. En dan kunt u de code invoeren. Want we willen graag weten wie er zitten te kijken naar deze webinar. De code zal ik even een keer noemen, dat is 1 3 8 2 6 4 0 5. Ik weet niet of die ook nog in de chat wordt gezet. Er is ook een chat aanwezig, die is nu ook geopend. Daar kan u vragen inzetten en de code komt daar ook nog in te staan. De chat blijft ook de hele middag open staan en dan mag u ook nu al vragen stellen, ook voor de dames die zo meteen pas aan het woord komen. Voordat we bij het inventariseren zijn wie we zijn, zal ik alvast even toelichten waarom we vanmiddag deze webinar hebben en het onderzoek waar we het over gaan hebben waarom dat tot stand is gekomen. De provincie Gelderland monitort namelijk al sinds 2019 het welbevinden van haar inwoners. In 2020 lag natuurlijk de nadruk vooral op de Covid- situatie waar we helaas nog steeds in zitten. De GGD's en h et RIVM voeren al sinds april 2020 een grootschalig landelijk onderzoek uit naar het gedrag van mensen en hoe het mentaal en fysiek met ze gaat. Eigenlijk zijn dus de krachten van al die partijen gebundeld. Ze zijn er over in gesprek geraakt en er is besloten om een groter onderzoek met z'n allen op te zetten. En over dat onderzoek gaan we het vandaag hebben . Ik hoop dat er inmiddels al mensen in de Mentimeter zijn gekomen. Oh kijk, we hebben inderdaad al een paar stemmen. Wie zijn er allemaal? Ik zie dat de meerderheid van de gemeente afkomstig is van de mensen die aan het kijken zijn: 51 %. Presentatiesheet met daarop de type kijkers van de webinar. Hier aan tafel zijn ook de meeste mensen van een gemeente aanwezig, dus dat is al een overeenkomst. 19 % van de GGD en van de sportfederatie is nog niemand. Er zouden nog collega's van jou komen, heb jij verteld Annemieke. En 32 % zijn dus anders. Dat is wel geheimzinnig. Wat is dan anders? Maar welkom iedereen thuis. Het is fijn om te weten, ook voor ons wie er vanmiddag met ons meekijken of luisteren. Het webinar is later ook nog terug te kijken. Dus dat kan natuurlijk ook nog voor mensen. Ik heb net al kort verteld waarom we deze webinar vanmiddag hebben. Maar we gaan ook even naar een filmpje kijken waarin onze gedeputeerde Peter van 't Hoog en directeur van GGD Ellen van Hees ons iets gaan vertellen over hoe het onderzoek eigenlijk is gegaan en hoeveel mensen daar bij betrokken zijn geweest. Er start een kort telefoonfilmpje in van gedeputeerde Peter van 't Hoog. De provincie organiseert een inspiratietour om te bereiken dat mensen in hun eigen wijk, in hun eigen omgeving, graag bewegen, graag sporten. Drie Gelderse GGD'en in de provincie hebben samen onderzoek laten uitvoeren. Hoeveel inwoners hebben eigenlijk meegedaan? Nou, wat ik zie is dat er 8.000 mensen hebben gereageerd. Ik ben daar heel blij mee. We doen vaker dit soort onderzoeken over verschillende thema's: over wonen of hoe mensen zich voelen. Maar nu we het gekoppeld hebben aan gezondheid zie je dat we 8.000 mensen zover krijgen dat ze reageren. Dat is voor ons ook heel fijn hè, dat we samen de mensen hebben benaderd, waardoor ook voor ons het aantal reacties hoger is uitgevallen, we dus meer informatie hebben die we kunnen gebruiken voor de advisering aan de gemeente. Wij als GGD gaan heel graag in gesprek met partijen die plannen maken, bezig zijn met de inrichting van de leefomgeving en dan willen wij hen helpen om die zo in te richten dat inwoners worden uitgenodigd om te gaan bewegen. Ja, dat was eigenlijk al de inleiding over hoeveel mensen er hebben deelgenomen en waarom. Samantha, welkom. Kun je misschien eerst vertellen wat jouw rol precies is in dit onderzoek? Ja, dank je wel. Ik ben Samantha en mijn rol was hier dat ik heb geholpen bij het uitvoeren van het onderzoek. Vooral het analyseren van de data, een beetje de achterkant van het onderzoek. Daar kom ik vandaag dus ook even de resultaten van presenteren. Je hebt een paar sheets meegenomen. Daar gaan we even met jou doorheen lopen. Daarna gaan we daar ook verder over doorpraten met Maria Hopman. Hoogleraar Maria Hopman schakelt in via Zoom. Die zit hier helaas vandaag niet aan tafel maar die zal zo, heel modern voor deze tijd, inbellen. Dus die krijgen we dan ook op beeld te zien. Zij is hoogleraar bij het Radboudumc en met haar gaan we dan nog even doorpraten over wat jij ons nu gaat vertellen. Ja, leuk. Daar komt de eerste sheet. Je hebt het onderzoek al heel mooi geïntroduceerd. Ik denk dat ik daar niet weer heel veel aandacht aan hoef te besteden. Er start een presentatie(sheet) fullscreen in beeld met de titel Beweegvriendelijke leefomgeving. Samantha vertelt erover. En de opzet van het onderzoek werd in het filmpje ook al kort besproken. We hebben samengewerkt met de panels van de provincie Gelderland, de drie deelnemende GGD'en en de gemeente Arnhem. Deze panelleden hebben afgelopen juni een vragenlijst toegestuurd gekregen. En zoals net al kort benoemd werd, hebben ruim 8.700 inwoners deze vragenlijst ingevuld. D at is een heel mooi resultaat. De vragenlijst bestond eigenlijk uit verschillende onderdelen. Allereerst zijn een aantal algemene vragen gesteld waaraan we bijvoorbeeld de mate van bewegen van inwoners konden afleiden. Daarnaast werden de respondenten een aantal stellingen voorgelegd, waarop ze konden aangeven in hoeverre ze het hiermee eens of mee oneens waren. En deze waren onderverdeeld in de vier omgevingsaspecten die jullie hier op de site ook zien. Dus de sociale omgeving, toegankelijkheid, veiligheid en de esthetiek van de omgeving. Daarnaast zijn ook een aantal open vragen gesteld, zodat we iets meer inzicht kunnen krijgen in bijvoorbeeld de wensen van inwoners. Een van die open vragen is: 'wat zou de omgeving in de buurt nou aantrekkelijker maken?' En de belangrijkste bevinding uit dit onderzoek was eigenlijk dat de sociale omgeving de sterkste samenhang vertoont met de mate van bewegen. Dus wanneer iemand iemand samen heeft om mee te bewegen, of wanneer mensen anderen in de omgeving zien bewegen, dan stimuleert het tot bewegen. - Als je thuis zit te werken en je huisgenoot gaat een rondje lopen, dan doe je dat sneller als je alleen thuis zit. Ja precies. Dan is het gemakkelijker om toch even naar buiten te gaan. Verder ook de fysieke omgeving, die draagt bij aan de mate van bewegen. Dus bijvoorbeeld de toegankelijkheid, zijn er winkels in de buurt? Zijn er verenigingen in de buurt? Dat draagt bij dat mensen meer gaan bewegen, maar verder ook wanneer de straten en de fiets en wandelpaden goed onderhouden zijn en goed begaanbaar zijn. Of er voldoende zit mogelijkheden zijn om tussendoor even te kunnen gaan rusten en voldoende mogelijkheden om buiten te sporten. Dan wordt ook meer bewogen. Of in ieder geval gezien we een samenhang met meer bewegen. Verder is het heel belangrijk dat mensen zich buiten veilig genoeg voelen om te bewegen en dat stimuleert ook bij het actief zijn. Het gaat hierbij vooral om buiten in het donker, dat mensen zich dan veilig genoeg voelen. Maar in het stadscentrum en in de buitengebieden blijkt ook dat overdag mensen zich veilig genoeg moeten voelen om meer te gaan bewegen. Voldoende straatverlichting zou daar bijvoorbeeld aan kunnen bijdragen, want dit is ook een van de factoren waar wij een samenhang mee vonden met de mate van bewegen. En dan als laatste hebben nog de esthetiek. Dit omgevingsaspect vertoonde de minste samenhang met de mate van bewegen. Het was met name in de buitenwijken van de stad dat je hier nog een samenhang zag met de mate van bewegen. En voor de wat oudere leeftijdsgroepen, dus voor 45- plussers, was met name de aanwezigheid van groen in de omgeving belangrijk. En voor 65- plussers was het de aanwezigheid van mooie gebouwen of mooie huizen in de omgeving die de mate van bewegen omhoog hielp. - En voor jongeren is dat dan blijkbaar minder belangrijk? Ja, inderdaad. E n als laatste hebben ook nog gekeken naar de vraag: wat zijn nou de wensen van de inwoners om de buurt aantrekkelijk te maken? Daar kwam een top 5 uit die ook op de site te zien is. En op nummer één stond daarbij: groen! Dus meer groen in de omgeving. En met name ook meer groen in de woonwijken en ook bomen en bloemen waren veel genoemd. Daarop aansluitend was ook het onderhoud van belang en met name het onderhoud van het groen. Als derde factor kwam de veiligheid van het verkeer. Dus minder en veiliger verkeer was met name in het stadscentrum en in het buitengebied van belang. Verder was een school in de buurt erg belangrijk in het stadscentrum. En als laatste ook aanpassingen aan parkeerruimte. Dit was heel erg van belang in het stadscentrum. - Dus dat er genoeg ruimte is om te parkeren? Ja, de respondenten waren hier e en beetje verdeeld over. Eén deel gaf aan dat ze minder auto's in de straat willen zien, dus bijvoorbeeld een grote parkeer ruimte buiten de woonwijk. Een ander deel ze i: we willen meer parkeerruimte in de straat, zodat foutparkeren en ontoegankelijke stoepen worden tegengegaan. Dus hier was nog wel een beetje verdeeldheid over. - Waarschijnlijk hebben ze hetzelfde probleem, maar een andere oplossing misschien? Ja, dit is was heel even kort alle resultaten. En als het goed is, dan krijgen jullie ook nog de factsheet toegestuurd. Ok, die wordt iedereen naderhand ook toegestuurd. Dank je wel voor deze toelichting. We gaan er over doorpraten. I k denk dat we daar nu Maria Hopman voor in beeld gaan krijgen . Goede middag Maria. Volgens mij staat je microfoon nog uit. Goedemiddag! - Kijk, nu hoor ik je wel helemaal goed. Maria, ik heb als eerste aan jou een vraag: wat is integratieve fysiologie? Want dat is waar jij hoogleraar in bent. Fysiologie is eigenlijk hoe het lichaam werkt, hoe alle processen in het menselijk lichaam werken. Dat is fysiologie, dus dan kun je denken aan hoesten, hersenfunctie, of hoe werken de nieren. Het is echt een basis van de geneeskunde. Dat kan je ook uit oefenen op moleculair niveau, maar je kunt ook naar de hele mens kijken. En integratief betekent naar de hele mens kijken. Dus het onderzoek wat wij doen richt zich op de hele mens en niet bijvoorbeeld op een transport molecuul in de darmovergang of zo. - Ok, dan is het iets duidelijker voor mij geworden. Fijn dat je er op deze manier ook bij kan zijn. Je hebt als het goed is net ook het verhaal van Samantha meegekregen en ik denk dat het ook wel bekend was wat daar is uitgekomen. Ik ben ook wel benieuwd: dit is volgens mij best een redelijk nieuw terrein voor de wetenschap om zich mee bezig te houden. Hoe stimuleer je mensen door de aanpassing van ruimte of door meer groen in de ruimte tot meer bewegen? Weet je waarom dat zo nieuw is? We hebben natuurlijk met elkaar de afgelopen 50 jaar of 100 jaar zou je kunnen zeggen steeds gezocht naar hoe kunnen we alles makkelijker maken? Als je een gebouw binnenkomt, loop je tegen de lift aan. Je kunt overal voor de deur parkeren. Deuren gaan automatisch open en dicht. En eigenlijk is alles erop gericht dat een mens zo min mogelijk beweegt of niet meer beweegt. En het mooie van dit is natuurlijk dat we eigenlijk op zoek gaan naar misschien moeten we daar heel anders naar kijken, moeten we daar heel anders over nadenken, en moeten we nagaan: kunnen we die omgeving ook gebruiken om mensen juist in beweging te krijgen? Want een mens is van nature lui. Dat is ook evolutionair bepaald. Als jij dagen op de prairie had gelopen en je had buit binnen en je had voldoende te eten, dan moest je gewoon uitrusten. Want je wist dat er weer een moment kwam dat je ook weer op pad moest . Als je lui mag zijn, dat je dan ook lui bent, dat zit eigenlijk in ons. Als we helemaal niet hoeven te bewegen, dan doen we dat dus ook niet. Dus de helft van Nederland komt dus eigenlijk ook gewoon niet of nauwelijks in beweging. En eigenlijk zou je daar juist de omgeving heel mooi bij kunnen gebruiken om deze mensen te verleiden, soms zelfs een beetje te dwingen op alle manieren om toch aan je dagelijkse beweging te komen en daarmee de gezondheid enorm te stimuleren. - Ik schrik er een beetje van als je zegt dat 50 % dagelijks niet beweegt. Dat is toch best wel heel veel? Ja, de norm is kort samengevat: een half uur bewegen per dag. En daar voldoet 50 % van de Nederlanders eigenlijk niet aan. - Ja, dat is dit inderdaad heel veel. Dan ben ik ook wel benieuwd, Samantha Wat vinden jullie ervan dat bijvoorbeeld overheden, want we gaan zo meteen ook nog met gemeenten door praten, dat die daar dan toch meer stimulans in gaan doen. Is dat dan wenselijk, dat je als overheid die rol neemt? Of is voor mensen ook wel een eigen verantwoordelijkheid? Nee, ik denk dat het heel goed is als ook de gemeenten en de overheid daar meer een rol in nemen. Want het gaat toch om de inrichting van de omgeving die kan stimuleren tot bewegen. En ik vind het heel mooi dat je dat dus steeds ook meer ziet dat dat soort initiatieven worden opgepakt. En wat weten we al, misschien kan Maria die, o, Maria is nu weer uit beeld. Maar die kunnen we weer terug in beeld h alen. Wat weten we al vanuit andere onderzoeken Maria, wat er op dit terrein eigenlijk werkt? Ja, je gaf het net zelf al aan: het is nog een beetje een jonge wetenschap. Er zijn wel wat studies, maar dat zijn dan vaak bijvoorbeeld studies in grote steden zoals Hong Kong of Los Angeles, dus echt hele grote steden. Daar hebben we dan als Nederland niet direct zo heel veel aan. We weten volgens mij eigenlijk nog niet zo heel goed wat werkt, want ik hoor nu heel veel over groen. Maar we hebben ook wat kleine projectjes gedaan. En dan merk je toch dat het ook niet zo is dat als je wat extra bomen of extra struikjes zet, dat mensen dan opeens gaan bewegen . Dus het is nog best wel lastig. Uit ons onderzoek komt bijvoorbeeld heel sterk naar voren dat voorzieningen, dus winkels , een bakker, dat als die op loop- of fietsafstand zitten dat mensen dat dan o ok vaak op de fiets of lopend doen. Dat komt er bij ons eigenlijk het allersterkste uit. We hebben een aantal projecten die heten ´space to move´, met planologen, Ja, met ZonMW en NWO subsidies . Maar daar zijn eigenlijk ook pas een paar jaar mee bezig. Dus we zijn toch echt wel op zoek: wat zijn nou echt de eye-openers, zeg maar? Heel veel dingen liggen een beetje voor de hand: parkeerplaatsen verder weg, trappen beter in zicht. Maar ik denk dat er nog heel veel meer creatiefs mogelijk is. - Ja, dus er is inderdaad nog heel veel in te onderzoeken. Hebben jullie ook het idee, ik ben wel benieuwd of nu door de corona- situatie dat we daar bijvoorbeeld ook nog veranderingen in moeten plaatsen? Dat bijvoorbeeld heel veel mensen weer thuis werken. Is dat ook nog anders in hoe ze bewegen? Hebben jullie daar ook onderzoek naar gedaan? Ja, we hebben daar afgelopen anderhalf jaar al verschillende studies naar gedaan. En wat je ziet, is dat mensen minder bewegen. Dat zit vooral in het wegvallen van het woon/ werkverkeer. Dus mensen die op de fiets naar het werk gaan, dat is natuurlijk al evident als dat wegvalt. Maar ook veel mensen die met openbaar vervoer gaan, dan leg je ook gewoon veel meer lopend af. Maar ook bewegen op je werk, want op het werk is toch alles vaak wat groter, de trappen etcetera. Dus je je loopt gewoon meer als je naar het werk toegaat. En dat zou je dan in je thuissituatie moeten compenseren. Dat doen sommige mensen wel, maar het overgrote deel doet dat niet. - Ja, het sluipt er toch altijd in dat je dan alleen naar het toilet en naar de koelkast loopt. Dat is dus wel herkenbaar. Samantha, ik ben ook wel benieuwd: het onderzoek is door bijna 9.000 mensen ingevuld. Die mensen zaten al in een panel. Daarom vullen ze het ook in. Maar had je veel mensen het dan ook belangrijk vinden om het om het in te vullen? Of heb je idee dat mensen de inwoners makkelijk kunnen betrekken op dit onderwerp? Ja, de inwoners die dit hebben ingevuld waren wel heel mooi verdeeld over allerlei verschillende gemeenten hier in Gelderland. Volgens mij waren er voor elke gemeente wel minstens 50 respondenten. En vaak zelfs veel meer nog. Dus ik denk dat je wel een mooi beeld hebt gekregen van inwoners hier. Zeker als je dit interessant vindt dan vul je het natuurlijk gewoon makkelijker in. Ja, volgens mij is het betrekken van inwoners hierin ook heel belangrijk. Je kan zich als overheid wel van alles gaan bedenken. Het schijnt ook - dat staat hier in elk geval op mijn blaadje - dat met name in wijken waar relatief veel mensen met een lage economische status wonen dat het daar ook extra belangrijk is om met hen in contact t e komen en het er over te hebben. Kun je daar iets op zeggen, of kan Maria er iets over zeggen? Ja, zeker in deze wijken zie je vaak als we het bijvoorbeeld hebben over groen, dat die wijken wat minder groen zijn, of dat de kwaliteit van het groen wat minder is in die wijken. Ik denk ook zeker door juist in die wijken de omgeving aantrekkelijker te maken, want vooral ook door de coronacrisis bijvoorbeeld, zag je dat er meer verschil ontstond tussen mensen van verschillende sociaal-economische status. Dus mensen met een wat hogere sociaal-economische status gingen wat makkelijker toch dat ommetje maken in de buurt. Terwijl de beweging bij de mensen met een wat lage sociaal-economische status wat verder achterbleef en dat deze verschillen juist groter zijn geworden. En juist door je specifiek te richten op deze wijken zou je de verschillen kleiner kunnen maken. En Maria, hebben jullie daar ook al specifiek onderzoek naar gedaan? Naar hoe je mensen eigenlijk betrekt bij dit onderdeel? Ja, ik denk dat het heel belangrijk is, omdat dingen die wij kunnen bedenken passen misschien helemaal niet juist bij deze doelgroepen . Dus ik zou vooral willen adviseren om als gemeente juist deze mensen in je panels en bij de inspraak et cetera te betrekken. En juist te horen van deze groep wat hen helpt, of zou kunnen helpen, om in beweging te komen. En minder wat wij allemaal denken dat mogelijk gaat werken. - Ja, dat er echt mee wordt gedacht. Ik zie inmiddels dat er een vraag is gekomen vanuit de chat. Ik weet niet of één van jullie of iemand anders aan tafel hem kan beantwoorden. Het is een vraag vanuit het wandel net en de Fietsersbond. Die vragen: het Kenniscentrum Sport en Bewegen heeft de laatste jaren toch aardig wat interventies ontwikkeld op een beweeg vriendelijke leefomgeving. Het is eigenlijk een gesloten vraag, een ja of nee vraag. Ik weet niet of iemand van jullie daarmee bekend is, die aan tafel zit, of Maria daar misschien bekend mee is. Ja, misschien mag ik heel even iets zeggen. Ik weet ook niet zeker, kijk, een beweeg vriendelijke leefomgeving: is dat voldoende om mensen aan het bewegen te krijgen? Of is dat meer bedoeld voor mensen die al bewegen en dat dat misschien wat makkelijker gaat? Daar zit voor mij nog wel een soort verschil met hoe kun je nou de omgeving zo inrichten dat mensen automatisch moeten bewegen? Je ziet het eigenlijk al aan het corona- voorbeeld: als je bewegen in je dagelijks leven in kunt bouwen, bijvoorbeeld omdat je woon /werkverkeer me t openbaar vervoer doet, of omdat je op de fiets gaat, dan heb je die beweeg minuten eigenlijk automatisch al in je leven . Je ziet ook als dat wegvalt, dan vallen mensen ook stil. Dus dat geeft ook aan dat dat eigenlijk de manier is waarop je nog veel meer door de dag heen bewegen in het leven zou moeten incorporeren. Dan denk ik nog niet eens zo direct aan sport veldjes, die natuurlijk fantastisch zijn, en weet ik veel wat allemaal. Maar d e stap daarvoor nog eigenlijk: hoe krijg je mensen in beweging? - Je moet eigenlijk bijna niet eens in de gaten hebben dat je aan het bewegen bent. Je doet het gewoon omdat het moet, omdat je van A naar B moet komen bijvoorbeeld. En dan zie ik nog een vraag. Dat is misschien een goeie voor Samantha. Is ook gekeken naar verschillende leeftijdsgroepen? En wat zegt bijvoorbeeld d e jeugd, wordt er gevraagd. Ja, goeie vraag. We hebben inderdaad de uitsplitsing gemaakt voor verschillende woonsituaties en ook voor verschillende leeftijdsgroepen. Hierin kwamen wel een aantal verschillen naar voren. Bijvoorbeeld, zoals ik net al aanhaalde, dat de esthetiek wat belangrijker lijkt voor oudere mensen. Dus aanwezigheid van openbaar groen in de omgeving, de aanwezigheid van mooie gebouwen en huizen, dat stimuleerde vooral de wat oudere respondenten tot meer bewegen. En in de open vraag hebben we ook de uitsplitsing gemaakt voor leeftijdsgroepen. En hierin kwam naar voren dat met name de jongere leeftijdsgroepen tot ongeveer 44 jaar veel behoefte hadden aan de aanwezigheid van groen. Ja, het zal misschien ook juist voor jongeren die in een kleine woning in de stad wonen, dan toch de behoefte hebben om groen te hebben. Ja, dat kwam heel duidelijk naar voren bij de wat jongere respondenten. Ok, dank je. Ik hoop dat de vraag daarmee beantwoord is voor degene die hem heeft ingezonden. Volgens mij zitten wij al een beetje richting de tijd voor het volgende onderdeel. Maria, ik weet niet of jij nog een na brander hebt, of jij nog iets met ons wilt delen, of met de mensen die ook zitten te kijken. Nou ja, misschien ook een beetje aansluiten bij de jongeren. Zo sprak ik laatst met een bedrijf en die hadden dan ideeën om, ik noem maar wat, op straat een start vak en een finish vak te maken. Of bijvoorbeeld op een lantaarnpaal 1 meter, 2 meter, 3 meter te schilderen. Omdat dat soort dingen jongeren uitnodigt om iets te doen. Als er start staat, dan gaan jongeren rennen. Zo kun je van alles bedenken. En dat vind ik altijd wel hele leuke creatieve dingen. Dat je eigenlijk veel meer met de omgeving kunt doen dan dat je nu denkt . Daar zou ik zelf heel graag naar op zoek gaan. Dat echt met andere ogen kijken naar de omgeving. - We gaan zo meteen ook nog over wat voorbeelden praten. Dus blijkbaar zijn ook in de chat al veel vragen over binnengekomen. Maar daar gaan we eigenlijk in het volgende onderdeel ook zeker met de gemeenten die aan tafel zitten over praten. Maria, jij in elk geval heel erg bedankt voor je online aanwezigheid. We gaan je helaas niet meer zien. Maar heel erg bedankt. Dan gaan we nu over naar een kort filmpje van onderzoeker Nouredinne Azzaqui. Een kort filmpje start in van Nouredinne Azzaqui, waarin hij in het provinciehuis is en vertelt aan de kijker. Ik hoop dat ik het goed uitspreek. Maar die heeft ook een voorbeeld in de gemeente Nijmegen. Dat gaat heel erg over het belang van het sociale aspect, waar jij eigenlijk ook als een van de eerste dingen op uitkwam, dat het toch wel motiverender is als er iemand met je mee gaat bewegen. En daar gaan we even naar kijken. Ik ben Nouredinne Azzaqui en doe onderzoek bij de GGD Midden- Gelderland. En ik ga jullie iets vertellen over het onderzoek naar beweging in de leefomgeving. Komen jullie mee? Jullie hebben net van mijn collega's Maria en Samantha kunnen horen wat onderzoeksresultaten zijn en ik zal jullie vertellen over hoe ik het onderzoek heb ervaren en over de vertaalslag in de praktijk van wat ik persoonlijk denk als een bescheiden mening wat we er het beste mee kunnen doen. Zelf heb ik het onderzoek als zeer uitdagend ervaren, omdat er zoveel complexe aangelegenheden bij komen kijken. Er zijn veel factoren die natuurlijk het bewegen van een individu kunnen beïnvloeden. Wat ik heb gezien dat verreweg het belangrijkst is, is een sociale omgeving. Heb je iemand met wie je kan sporten? Een vriend, een familielid of collega? Dan helpt dat wel bij het zelf sporten. Dus als je elkaar motiveert om meer te bewegen helpt dat ook. En ik heb dus ook zelf gemerkt In het dagelijks leven. I n Nijmegen heb je een initiatief met streetcoaches onder andere, bijvoorbeeld die zorgt ervoor dat jongeren een plek hebben waarmee ze samen kunnen komen om te zaalvoetballen of om te kunnen sporten of om even te ontspannen. Wat ik wel heb gezien is dat jongeren bijvoorbeeld op een plek op straat hangen, samen worden gemotiveerd om naar een plek te gaan waar ze kunnen bewegen. Nou, dat is één van de ideeën die ik in mijn hoofd had. Maar nu lieten jullie ondertussen al horen: welke ideeën of initiatieven zouden jullie nemen op basis hiervan? Ik luister mee naar de webinar. Ik ben daar heel erg benieuwd naar. Hopelijk hoor ik van jullie. Doei doei! Nou, goed om te zien dat hij de t rap neemt aan het einde van het filmpje. Dank voor de bijdrage Nuradinne, die zit nu ook te kijken. Dat is heel fijn. E n we gaan het nu hebben over de voorbeelden We zitten hier al met z'n allen aan tafel, maar we gaan nu ook met iedereen in gesprek. Eigenlijk wil ik als eerste graag beginnen met Linda. Jij bent er programmamanager Gezins stad bij de gemeente Apeldoorn. En jij hebt een heel mooi boek voor je liggen. Ik heb hem ook voor me liggen, ik zal hem i n beeld laten zien. Kijk: Buitenkansen, voor een uitnodigende buitenruimte. Heel mooi vormgegeven ook. Wat kun je vertellen over dit prachtige, mooie boek. Wat is het eigenlijk voor boek? Ik kan er heel veel over vertellen. Als ik begin bij het begin: we zijn twee jaar terug gestart met het opstellen van het boek. Ik werk dus bij de gemeente Apeldoorn en Apeldoorn is heel groen. Groen in de wijken, groen er omheen. Wat we eigenlijk constateerden was dat er met het groen zo weinig gebeurde. Het lag er schoon en netjes bij en het was prima, maar ik had wel sterk het idee: dat zou veel meer betekenis kunnen krijgen door er gebruik van te maken. Dus daar zijn we ons in gaan verdiepen. We hebben samen met provincie Gelderland een traject gestart en daarin hebben we een bureau ingehuurd, bureau Urhahn. Die heeft dat boek opgesteld en vormgegeven. En we zijn gaan onderzoeken met collega's van gemeenten en provincie: wat zou je nou nog meer kunnen doen met die buitenruimte? Het vertrekpunt was altijd om meer te spelen, om te ontmoeten, te bewegen, maar ook voor cultuur. - Jullie hebben eigenlijk zes thema's in dit boek vastgesteld. Zeker. En die thema's hebben we opgehaald met die groep mensen die ik net noemde en dat begint met 'natuur de stad in'. Dat gaat eigenlijk om meer groen creëren, trage netwerken. En dat is een ander woord voor actieve mobiliteit, fietsen en wandelen. Daar werd net ook al op gewezen in de chat. 'De straat als speeltuin'. Dat gaat natuurlijk over kinderen. Je moet eigenlijk je hele leefomgeving zien als speel omgeving en je niet beperken tot de kleine plekjes die ieder een wel kent. 'Het dorpse in de wijk', dat gaat over waar Maria net naar verwees. Je zou eigenlijk veel meer voorzieningen op loopafstand willen hebben. En een term die we daar gebruiken is de 15 minuten samenleving. Eigenlijk zou iedereen vanuit huis die voorzieningen die je in je dagelijks leven gebruikt lopend of op de fiets moeten kunnen bereiken in dat kwartiertje. Ook voor dat bewegen natuurlijk, maar ook voor de ontmoetingen. Dan krijg je meer saamhorigheid in een buurt. 'De stad als sportschool'. Dat spreekt eigenlijk voor zich. Dat gaat om bewegen, om die routes. Maar je kan veel meer. En daar zijn ook veel voorbeelden van tegenwoordig. De laatste ambitie hebben we genoemd buiten kunst. En dat gaat eigenlijk over cultuur. Dat kan gekoppeld zijn aan routes, dat kan gaan om kunst, bespeelbare kunst. Er zijn nog veel meer mooie vormen van. Dus je bent met iets anders bezig, terwijl je ook aan het bewegen bent. Ja, want dan wordt het interessant. Dat zei Maria: dat je bijna niet doorhebt dat je aan het bewegen bent. Ja, je moet mensen verleiden en dat is dat woord uitnodigend ook wat ze steeds gebruiken. En het boek is hier fysiek. Het is goed voor de mensen die thuis zitten te kijken: dat het boek ook online is in te kijken. We sturen vrijdag nog een na-mailing en daar zal het ook in komen te staan. Dus kan iedereen die zit te kijken daar ook de goede voorbeelden zien en alles ook in lezen. Dat is in elk geval heel mooi. Jullie gebruiken het ook nog als paraplu, dit boek. Want hoe gebruik je het nu eigenlijk? Je hebt het boek, dat is heel leuk, maar hoe zet je dat nu zelf in in de gemeente Apeldoorn? Kun je daar een voorbeeld van geven? Het was nadrukkelijk bedoeld als inspiratie boek voor onszelf als gemeente Apeldoorn. Maar eigenlijk ook voor alle andere gemeenten in Gelderland We hebben alle wethouders sport en groen van alle gemeenten een boekje opgestuurd, dus die hebben een fysiek exemplaar in huis. Dus andere gemeenten kunnen eigenlijk ook al aan de slag. En anders dan zijn er die andere wegen. Ik ben inderdaad verder gegaan toen het boekje deze zomer uitgekomen was. Dus de vraag die ik al kreeg van een mijn directeuren was: leuk, zo'n inspiratie boekje, maar hoe komt het nou van de plank? Ik ben dus met collega's bezig om te kijken of we in het kader van de omgevingsvisie die alle gemeenten aan het opstellen zijn, en we hebben ook nog een kadernota Maatschappelijke Ontwikkeling, of we een soort afwegingskader kunnen maken, zodat als we in de buurten bezig zijn, dat mensen daar een soort opstapje hebben waarmee ze aan de slag kunnen; een soort afwegingskader. Maar waar ik het ook voor gebruik: ik ben zelf trekker van een tafel in het lokaal Sport akkoord en in het lokaal Preventie- akkoord en die heten alle twee leefomgeving. Dat is ook iets wat alle gemeenten volgens mij inmiddels wel hebben, zo'n akkoord. Wat we daar doen is samen met partners kijken hoe kun je nu eigenlijk meer doen in die buitenruimte? Want de overheid, de gemeente heeft daar inderdaad mogelijkheden om van alles te doen. Maar het is juist zo mooi als andere mensen en partijen dat samen met ons willen doen. En aan welke partners moet ik dan bijvoorbeeld denken? Een projectontwikkelaar kan dat zijn, een woningbouwcorporatie. Maar bij mij in de groep zitten ook mensen van de GGD. Dus dat zijn collega's van jou. Mensen uit de sportwereld, sportverenigingen. Het sport bedrijf in Apeldoorn. Dat heet dan Acres. Welzijn. Er zitten jongerenwerkers, buurtsport coaches. Het is echt een brede groep. Maar er zitten ook gewoon actieve bewoners of mensen die zelf een sport schooltje hebben. En dat is dus heel spannend eigenlijk voor ons ook. Wat gaan we met z'n allen doen? En ik merk nu dus dat het boek daar eigenlijk een prima kapstok voor biedt. En heb je ook al wel eens contact gehad met - want jullie zitten ook bij de gemeente Arnhem aan tafel, Anne zit hier ook - hebben jullie onderling ook wel eens met gemeenten al dat je wel eens ideeën van elkaar jat of zo? Dat je denkt: zo, die doen dat leuk daar, dat gaan wij ook doen. Ja, heel vaak gebeurt dat, want iedereen kijkt volgens mij om zich heen. Dat is heel waardevol. En Annemiek, die gaat straks ook nog wat vertellen over een leer netwerk wat ze vanuit B uiten kansen aan het opzetten zijn. Dus dat is heel erg welkom. Ik denk dat we samen in het delen gewoon veel meer kwaliteit kunnen leveren. Ja, want ik ga dan gelijk even naar jou Annemiek. Want je zegt een leer netwerk: is de inspiratietour daar ook onderdeel van? Ja, absoluut. Want Peter van ´t Hoog noemde die net al een keer. Die zei in het filmpje de inspiratietour . Daar ben ik er nog niet op ingegaan. Maar jij kan daar wel iets over vertellen ? Klopt, hij kwam net al even voorbij en het is zo mooi. Annemiek van de Grint in gesprek met de presentator. We hebben nu dat boek. Dat is volgens mij een hele mooie onder legger voor gemeenten, maar ook inderdaad partijen die Linda net allemaal noemde, om daarmee aan de slag te gaan. Dat we ook met z'n allen zeiden: het moet niet bij dit boek blijven. We willen hier ook op voortborduren en dan eigenlijk tot een soort platform komen waarop we al die buitenkansen kunnen verzamelen die Gelderland ook te bieden heeft, waarop we die in de spotlights kunnen zetten, zodat we ook weer die uitwisseling kunnen gaan krijgen. Zodat we een kijkje kunnen nemen bij elkaar in de keuken. Van elkaar kunnen leren, niet overal het wiel opnieuw hoeven uit te vinden, want er zijn gewoon al heel veel mooie voorbeelden in Gelderland te vinden van die buitenkansen. In het boek staan er al heel wat uit Apeldoorn, maar ook uit andere Gelderse gemeenten, maar er zijn er nog veel meer. Dus volgend jaar gaan we hier echt op voortborduren en gaan we samen met de provincie Gelderland en met de gemeente Apeldoorn, gemeente Arnhem, andere Gelderse gemeenten eigenlijk op zoek naar die Gelderse buitenkansen om kennis en inspiratie te delen. De aanpak om te komen tot zo'n buitenkans te delen, om echt van elkaar te leren en vooral ook te kijken: waarom werkt iets? Hoe is het proces? Hoe is dat tot stand gekomen? En wat kun je er daarna van ´jatten´? zoals je net zei. Wat kunnen we daarvan leren om het ergens anders op een vergelijkbare manier toe te passen? En het mooie is ook - en dan heb ik meteen ook een primeur voor jullie - is dat we vanochtend eindelijk groen licht hebben gekregen vanuit de provincie om dat jaarprogramma in het najaar van 2022 af te sluiten met een prijs voor de beste beeweeg vriendelijke buitenruimte in Gelderland, dus eigenlijk voor de beste of mooiste Gelderse buitenkans. We werken daar een heel jaar naartoe om uiteindelijk dat soort mooie projecten in de spotlight te kunnen zetten. - Dus gemeente Apeldoorn en Arnhem kunnen eigenlijk nu al in competitie gaan over welke gemeente het leukste is. - Ja, heel Gelderland eigenlijk mag meedoen. Anne, we hebben jou ook nog inderdaad. Jij bent vanuit de gemeente Arnhem bezig met het onderwerp. J e zat net al door het boek te bladeren en toen hoorde ik jou zeggen: hé, dit ben ik eigenlijk al aan het doen. Ja, klopt , heel grappig. Echt een supermooi boek en ambitie één is: natuur de stad in. Nou ja, daar zijn we in Arnhem heel erg mee bezig. E igenlijk ook in die lage ses wijken waar we het net over hadden, wijken met een lage sociaal- economische status. Anne Luijten in gesprek met de presentator. Daar zijn we eigenlijk de wijk in gegaan en dat hebben we ingestoken vanuit groen. We zijn gewoon met bewoners in gesprek gegaan en we hebben gevraagd: de leefomgeving om je heen, hoe kan dat aantrekkelijker? Wat zou je daar willen? Soms waren er al bewoners die al een idee hadden en dat konden we dan mooi verder brengen. We hebben er ook lokale partijen bij benaderd. Die hebben ons daarbij geholpen, die al een heel netwerk in de wijk hadden, ook al goed wisten wat er speelde en ook goed bewoners konden bereiken. - Daar hoor ik jullie wel vaker over. D at is stiekem toch wel de sleutel om wel echt die inwoners de hele tijd te betrekken bij wat je zou kunnen doen. Die lokale partner of überhaupt de bewoners? Ja, we kunnen op kantoor wel allemaal verzinnen wat er beter en mooier moet, maar je kunt ook kijken wat er in de wijken al speelt. In beide wijken waren er al echt hele leuke ideeën en initiatieven. En er kwam ook dan heel vaak direct bewegen om de hoek kijken. Bijvoorbeeld in de ene wijk zijn ze een saai grasveld aan het omtoveren in een soort van fruitboomgaard. Maar daar willen ze dan ook een tafeltennis tafel en een jeu de boules baan. In de andere wijk, daar zijn heel veel autovrije, maar hele stenige straatjes, die zijn van links tot rechts besteend. Daar zijn de bewoners nu zelf een ontwerp voor aan het maken. En daarvan h ebben wij gezegd: nou, als jullie overeenstemming kunnen vinden over dat ontwerp, dan gaan wij het uitvoeren. Daar willen ze dan ook direct natuurlijk een speel-elementen of een beweeg- element bij. Dus dat is wel heel erg leuk. I n het begin inventariseerden we wie er allemaal keken. Er was ook best een deelgroep met ´anders´. Misschien zijn dat dan bijvoorbeeld inwoners die kijken. Kunnen die gewoon dan gewoon naar jou of de gemeente Arnhem toe van: hé, ik zou dit willen in mijn straat? Ja, we pakken steeds als het ware een wijk. Dus in twee wijken is het proces nu afgerond. Dat betekent niet dat er geen nieuwe ideeën welkom zijn natuurlijk. Maar daar hebben we wel wat lijsten gemaakt en dat gaan we nu uitvoeren. De wensen zijn opgehaald en dan willen we dat die buurttuin er ook echt komt natuurlijk. En op de website van Arnhem.nl kun je gewoon zien welke wijken we nu input voor aan het ophalen zijn. - Ik ben wel benieuwd of er in Apeldoorn ook nog een mooi voorbeeld te geven is. Dan moet ik kiezen. Wat wel mooie voorbeelden zijn, we hebben het nu steeds over wat je wat je kan maken, wat je kan realiseren, fysiek buiten. Maar waar we ook echt veel aandacht voor vragen, is dat programmeren, dat is eigenlijk een woord voor het gebruik stimuleren. Want alleen inpluggen - je gaf net zelf al aan: de bewoners betrekken is noodzakelijk - maar ook om met andere partners te kijken hoe je dat gebruik kan bestendigen. We zijn nu op een bedrijvenpark bezig, dat is ook een initiatief dat in het boek beschreven staat. Het is een bedrijventerrein met aardig wat groen, maar zonder verder veel inrichting, behalve dat het esthetisch is. Dus daar zijn we nu met de ondernemers aan het verkennen: wat zou je daar nog meer zelf kunnen voorstellen wat je gaat doen? Dus daar worden nu wandel rondjes en vergader rondjes uitgezet, zoals je op dit moment wel meer ziet gebeuren. Maar we inventariseren ook met hen - of eigenlijk zijn zij daar zelf mee aan de slag gegaan - wat zou je nog meer willen? En wil je dan inderdaad jeu de boulen of maken we noppen tegen een wand, zodat er een klimwand ontstaat? Of wil je ook zo'n mooi volleybalnet, waar op dit moment een aankondiging van is gedaan door de provincie. En tegelijkertijd denken we ook: hoe mooi zou het zijn als die mensen elkaar wat meer buiten ontmoeten door bijvoorbeeld samen te gaan trainen voor een midwinter marathon? En daar hebben ze net een initiatief voor ingediend bij het lokaal Sport akkoord. Dus zo kan je eigenlijk veel stapelen om die beweging te krijgen en die activering. En de kunst is dan ook eigenlijk dat wij het aanreiken, maar dat niet allemaal zelf hoeven te doen. Maar dat partijen dat dan zo interessant vinden, dat ze daarmee aan de slag gaan. Dan ben je eigenlijk alleen de motivator. - Ja, dat is eigenlijk wat je wil. Je kan het niet allemaal zelf en dat is ook niet wenselijk. Nee, we hebben ook nog een vraag uit de chat. Ja, die is op zich aan jullie allemaal gericht. Kan het inrichten van de wijk ook gekoppeld worden aan welzijnswerk? Bijvoorbeeld aan het jongerenwerk, aan opbouwwerk? Heeft iemand daar een gedachte bij? Ja, wij zijn er wel mee bezig. Het is op dit moment iets wat heel veel aandacht vraagt, want jongeren hebben alternatieven nodig. We willen graag dat ze naar buiten gaan, niet alleen kinderen maar ook jongeren. In Apeldoorn hebben we, maar daar zijn we niet uniek in, net een kwartiermaker urban sports ingeschakeld om juist ook samen met groepen jongeren, maar ook jongeren van uit het welzijn, te kijken: wat kan je nu nog meer ontwikkelen in de stad? En dan heb je het over urban sports, maar ook urban culture, street art en alles wat daarbij hoort. Daar kan je heel wat in faciliteren, maar vooral ook met de gebruikers in gesprek om te kijken wat de jongens en meisjes willen. Dat gebeurt hier in Arnhem ook volgens mij. Komt het ook nog in het boek voor? - Misschien staat er een klein stukje in, maar die is echt de moeite om verder te ontwikkelen. Daar kunnen we echt veel van elkaar leren. Ja, even kijken. Annemieke, heb je vanuit de Gelderse Sportfederatie, of vanuit je zelf, ook een voorbeeld? Mensen vroegen net specifiek nog om voorbeelden. Heb jij nog iets waarvan je zegt: dat is echt wel een voorbeeld wat je ergens hebt gezien of waarvan je dacht: dit werkt eigenlijk heel goed? Ook daar moet ik gaan kiezen. Wat ik al heel leuk vind aan het boek - Maria die benoemde dat net ook al - het zit hem niet altijd in de inrichting. Er zijn veel meer aspecten. Linda haalt programmering bijvoorbeeld al aan. Maar ook het sociale aspect: iemand hebben om mee te bewegen. Je kunt de buitenruimte nog zo aantrekkelijk of uitdagend maken, maar als je wil bewegen, maar dat niet alleen wil doen en niet die huisgenoot hebt die jij in het begin aanhaalde, dan moet je toch een hele drempel over. Daar zijn in Gelderland en ook daarbuiten hele mooie voorbeelden van te vinden. De buurt sportcoach speelt daarin bijvoorbeeld een heel belangrijke rol. In Renkum hebben ze bijvoorbeeld een project. Je kunt je daar op de website eigenlijk gewoon aanmelden. Goh, ik ben die en die en ik wil graag wandelen of fietsen, maar ik zoek iemand om dat mee te gaan doen. Een soort maatjes project eigenlijk. En dan zijn de buurtsportcoaches een soort van matchmakers, die die aanvragen binnen krijgen en gaan zoeken naar welke twee kan ik aan elkaar koppelen? Ja, de buurt sportcoach in Renkum vertelde mij vorige week nog een heel mooi voorbeeld. Je denkt nog heel vaak: dit maatjes project is voor senioren. Daar is de eenzaamheid hoog . Maar eenzaamheid speelt niet alleen bij senioren, maar in alle leeftijdsgroepen is er wel behoefte aan gezelschap, sociale contacten. En zij vertelt d at ze vorige week twee vrouwen van begin dertig aan elkaar gekoppeld heeft die allebei heel graag wilden wandelen in de omgeving. Gewoon af en toe even een ommetje maken, maar het niet zagen zitten en ook niet leuk vonden om dat alleen te doen. En dan via zoiets simpels als een oproep via zo'n website zijn die nu aan elkaar gekoppeld. En die wandelen. En dat doen ze eigenlijk al heel lang. En dat werkt. Men vindt elkaar. Er ontstaan zelfs vriendengroepen uit dat soort maatjes projecten, waardoor je eigenlijk een heel ander sociaal probleem aanpakt, los van het eenmalige wandelingetje eigenlijk een heel sociaal netwerk om iemand heen aan het bouwen bent. Dus dan zit het hem niet zozeer in de inrichting, maar veel meer in iemand hebben om die inrichting ook te gaan benutten. Net werd ook al het netwerk genoemd wat jullie aan het opzetten zijn. Zitten daar dan ook mensen in die bijvoorbeeld dat soort dingen uitvoeren? Of hoe moet ik dat netwerk precies voor me zien? Ja, dat gaan we zelf ook ontdekken komend jaar. We gaan vooral het netwerk bouwen rondom die mooie voorbeelden die er zijn. Ook de partijen die betrokken zijn bij die voorbeelden natuurlijk. Zij hebben als geen ander zicht op wat er wel werkt, wat er niet werkt, wat er goed gaat, maar ook waar ze in de ontwikkeling van een bepaald project tegenaan zijn gelopen. Daar zijn de inwoners, die kwamen net ook al ter sprake, een heel belangrijke schakel in. De buurt sportcoaches, dat netwerk willen wij bij elkaar gaan brengen. En hoe je dat precies moet gaan vormgeven, dat zullen wij ook proefondervindelijk komend jaar gaan ervaren. Ook welke behoefte er binnen die partijen is. Wat willen ze uitwisselen, wat willen ze van elkaar leren? Waar ligt de behoefte en hoe kunnen we die invullen? Dus het moet echt nog helemaal gaan groeien en zien hoe het vorm gegeven gaat worden. Anne, we krijgen nog een vraag binnen. Misschien kan jij dan wel mooi antwoord op geven. Hebben jullie ook tips voor culturele verschillen? Mensen met bijvoorbeeld een niet- westerse achtergrond? Misschien dat mensen überhaupt niet eens kunnen fietsen. Dat kan natuurlijk ook nog. Ja, dat is natuurlijk wel.... In mijn geval ga ik dan dus de wijken in om met mensen in gesprek te komen, om te vragen: wat is er nodig? Wat wil je? Maar het gevaar is daar dan wel bij dat je inderdaad bepaalde groepen uit die wijk mist, omdat die gewoon lastiger te bereiken zijn. Dus dat is best wel lastig. Mijn ervaring is wel dat het altijd heel zinvol is is om je aan te sluiten bij sociale wijkondernemingen bijvoorbeeld, die in die wijk al actief zijn, of andere lokale partijen. Waar we het net over hadden met ie ts van een jongeren wijkteam of iets dat ook al zoiets is. - Ja, dat je clubjes probeert te vinden waar je mensen kunt benader en die je via de reguliere kanalen niet zo makkelijk benadert. Maar goed, ik heb hier ook het antwoord. Ik ben wel benieuwd wat de anderen aan tafel, of die nog gouden tips hebben. Heb je daar in het onderzoek nog onderscheid naar gemaakt, met bepaalde culturele achtergronden? Of is dat dat niet meegenomen? Nee, dat is helaas niet meegenomen in het onderzoek Ik sluit me aan bij Anne, je moet gewoon aansluiten bij de energie die er is en bij de netwerken die er zijn. En die informele netwerken, die zijn heel belangrijk. Daar kun je het beste op aansluiten. Ja, en het blijft een uitdaging. Zelf was ik twee jaar geleden betrokken als sportformateur in de gemeente Doesburg, waar ze een behoorlijk grote gemeenschap hebben met een Turkse achtergrond. Wetende dat de sport- en beweegdeelname eigenlijk enorm achterblijft bij dat soort groepen, zijn wij gewoon het gesprek aangegaan met het hoofd van de moskee. Hoe kunnen we nou die groep bereiken? En ook die geeft toe, ik heb al heel veel geprobeerd. Het blijft lastig, maar ja, vooral vanuit die informele netwerken. En ze aanspreken en betrekken op iets wat wel binnen hun cultuur past. Als fietsen niet binnen hun cultuur past, kunnen we ze wel op de fiets willen hebben, maar dan kun je misschien beter zoeken naar een vorm van bewegen die daar wel beter bij past, om het zo toch zo laagdrempelig en toegankelijk mogelijk te maken. - I k heb nog wel een voorbeeld wat daar op aansluit. Vorige week hadden we een bijeenkomst voor Cruijff Sport Plus. Dat is een pilot in Apeldoorn met de Cruijff Foundation. Dat gaat eigenlijk om maatwerkvoorzieningen in de buurt en die halen we op door met mensen in gesprek te gaan. Dat gebeurt in andere gemeenten ook wel, maar dit wordt echt een breed traject. Hier had je een bestaande Cruijff Court dat we willen opknappen die nu vooral voor voetbal wordt gebruikt en misschien nog wat basketbal. Maar dan houdt het wel op. Daar hebben we een eindeloze reeks stakeholders bezocht, ook via de school en komen dan bij wat flats uit waar vooral alleenstaande moeders van meer allochtone afkomst wonen. We maken iedere keer eigenlijk een groep en die proberen we via via te bereiken. En als het moet, dan gaan we op vrijdagavond naar de meiden avond in het buurthuis. Ja, verzin het eens. Dus een vrouwen werkbedrijf je die ook aangeeft: wij willen heel graag sporten, maar dan niet zo zichtbaar. Dus dan ga je weer kijken of je daar geen wandel clubje voor kan regelen. Het Is heel erg gericht, je moet wel doorzetten. Echt maatwerk dan ook weer. Ja, en je bent ook niet in één keer klaar. - Ja, je moet dan bereid zijn om er gewoon wat meer tijd voor te nemen om de juiste mensen te vinden. We gaan een versteend pleintje vergroenen en dan zitten we een beetje met hetzelfde verhaal. We hebben gewoon gezegd: dat gaat niet dit jaar. We gaan eerst duidelijk proberen rond te vragen wat er nou speelt en hoe we die bewoners bereiken en kijken wat ze willen met dat pleintje. En dan gaan we dat pas volgend jaar uitvoeren. - Ik kan voorstellen dat niet een terrein is waar je met veel harde targets gaat werken, van we willen binnen een jaar zoveel mensen aan het sporten hebben. Het gaat veel meer om dat lange proces. Ja, je wil wel gaan doen wat de bewoners daar aanzet tot bewegen en tot ontmoeten en tot spelen. Dus als je dan te snel tot uitvoering overgaat, dan wordt het misschien dadelijk helemaal niet niet gebruikt. En dan ga je je doelen niet bereiken. We hebben nog een vraag uit de chat. Er wordt gezegd: we hebben nu al allerlei voorbeelden genoemd en sommige worden ook apps in genoemd. Sociale contacten met scholen, wandelcafé. De vraag is eigenlijk: gaat de provincie of de GSF iets met deze ideeën doen in hun inspiratie tour? En kunnen partners daaraan meewerken? Het korte antwoord is ja, Die inspiratie tours willen we organiseren om die buitenkansen, die Gelderse projecten, die mooie initiatieven een podium te bieden. Die zijn er al. Dus die moeten ons weten te bereiken en die moeten wij in beeld gaan krijgen. Dus iedereen die denkt: goh, bij mij in de gemeente is er zo'n buitenruimte die aan die kaders voldoet, die zo'n mooie plek is, dan willen we dat heel graag horen en dan willen we graag in contact komen met de partners die daar aan meegewerkt hebben. Maar goed, nogmaals: we zijn nog in 2021. Dit gaat in 2022 lopen. We zijn de inhoud van die inspiratietours, de inhoud van het jaarprogramma, de inhoud van de prijs echt nog aan het vormgeven. Er is een website, die zal ook in de factsheet achteraf gedeeld worden, waarop daarover meer te vinden is. Daar zullen we ook de oproep gaan doen en ook gaan aangeven hoe je mooie ideeën kunt indienen. En op welke vlakken we partners zoeken en wat ook hun bijdrage kan zijn. Dus we zeggen vooral: hou die site even in de gaten. Daar worden we de komende tijd eigenlijk steeds concreter op. Ja, eind deze week krijgt iedereen een mail met alle informatie van alles wat hier al genoemd is, zoals het boek en wat jij nu ook vertelt . Dan kunnen mensen even weer rustig kijken waar ze mee aan de slag willen. We gaan al een beetje richting de afronding en daarvoor hebben we weer een Mentimeter voor de mensen die thuis zitten. De code daarvan is hetzelfde. Ik weet niet of die nog in de chat staat, maar ik zal hem nog één keer noemen. Dan moet u dus weer naar www.menti.com als u die niet meer heeft openstaan. En de code is 1 3 8 2 6 4 0 5. We willen aa n de mensen daar vragen: wat neem je eigenlijk nou mee na vandaag, nu we zo bijna een uur hebben gesproken over dit onderwerp. En met welke ambitie wil je morgen aan de slag gaan? Oh, ik krijg door dat de terugkoppeling pas volgende week maandag is, inderdaad, in plaats van vrijdag. Dus dat duurt iets langer en daar gaat nog een weekend overheen. Maar die komt dus wel iedereen zijn kant op. De Mentimeter kunnen mensen nu invullen. Waar wil je mee aan de slag en wat wil je concreet g aan doen? En met wie ga je dat oppakken? Terwijl iedereen nog bezig is om dat dan in te vullen, ben ik wel benieuwd, Samantha, want jij hebt natuurlijk aan het onderzoek gewerkt: waarop hoop jij eigenlijk waarmee als eerste aan de slag wordt gegaan of wat snel kan worden gedaan, volgens jou? - Als ik naar het resultaat van het onderzoek kijk, dan denk ik dat dus echt die sociale omgeving wel het begin is wat we echt moeten gaan aanpakken en waar de meeste kansen liggen. - Bijvoorbeeld met maatjes werken of stimuleren dat ze samen iets gaat doen. Ja, ik denk dat daar de meeste kansen liggen om bewegen te stimuleren, gezien het onderzoek dan. - Anne heeft verteld waar gemeente Arnhem mee bezig is. Wat is voor jou gevoel iets waarvan je denkt: daar wil ik eigenlijk morgen alweer mee aan de slag? Ik kom natuurlijk meer van de groene leefomgeving en richting de volgende Wijkgroenagenda's die we gaan opstellen wil ik dan ook meer samen gaan werken met de afdeling bewegen bij de gemeenten. We hebben al contact en gaan dat zeker nog meer integreren. En dan eigenlijk dezelfde vraag voor jou Linda: waar zou jij nog mee aan de slag willen gaan? Ja, ik vind het nu heel fijn om die andere partners te betrekken en te kijken welke acties zij zouden kunnen gaan starten. Daar kijk ik erg naar uit. Want dan kan je het snelst verbreden en het meeste effect bereiken. Annemiek? Ja, ik heb net al gezegd: wij gaan nu echt aan de slag om de inspiratietours verder vorm te geven, een platform op te tuigen. om de invulling van die prijs te gaan bepalen. Daar zou bij ons vanaf morgen bij wijze van speken de focus op liggen. Ja, echt een begin van een community eigenlijk. Heel mooi. Nou, we gaan even kijken. Oh, dat is wel wat kleiner voor mij. Ik ga even kijken. We zijn dus nieuwsgierig naar wat je vandaag meeneemt. Met welke ambitie wil je aan de slag? Er zijn al wat voorgegeven antwoorden. De meeste zie ik bij trage netwerken en buitenruimte, waar wandelen en fietsen de inrichting bepalen. Kan iemand mij uitleggen wat trage netwerken en buitenruimte betekent? Nou, dat was de naam van één van de thema's: trage netwerken. Dat is eigenlijk actieve mobiliteit. Dan draai je hem om en dat is niet traag meer, maar snel. Het gaat over wandelaars en fietsers. Ok, dan zie ik ook nog een paar andere die veel worden genoemd. Dat is 'de stad als sportschool' en 'alle ruimte voor sporten in de buitenruimte'. Deze twee zijn natuurlijk ook van de zes thema's. Maar daar willen ook veel mensen mee aan de slag. Dus toch een paar keer in een boom gaan hangen en je optrekken ofzo? Eens kijken: en 'de straat als speeltuin'. Ja, dat is misschien voor de kinderen, voor mensen die dat graag voor kinderen zien . - Ja, maar we zeggen ook altijd dat als je een straat zo inricht dat die prettig is voor kinderen, dan is die ook prettig voor senioren en eigenlijk ook v oor iedereen. Nou mooi om te zien dat iedereen thuis toch wel graag aan de slag wil. Dan wil ik jullie ook heel graag bedanken, iedereen die aan tafel zat, voor jullie aanwezigheid. O, er is nog een vraag. Een Mentimeter-vraag. O, nog eentje. Kunnen we die ook op beeld krijgen? Wat wil je concreet gaan doen en met wie? Ik wil al bijna gaan afronden. Kunnen we al zien wat daar de resultaten van zijn? Ik zie nog niks in beeld. Misschien zijn mensen die nog aan het invullen. Ik ben wel benieuwd, we hebben nu twee gemeenten hier. Denken jullie nou ook niet: misschien moeten we dat een keer met elkaar doorpraten? T wee grote gemeenten allebei natuurlijk. - Ik kom wel even langs in Arnhem hoor. Ja natuurlijk. Ik kan me ook voorstellen dat e en gemeente met een grote stad ook weer andere dingen mee brengt dan als je veel kleine kernen hebt in je gemeente. - Zeker ja. Of wat misschien toch verschillend is? Ja, een aantal dingen zijn hetzelfde, maar een beetje soortgenoten dus. Dan kan je goed vergelijken op de thema's. Het is altijd zinvol om bij andere gemeenten te gaan kijken en van elkaar te leren in plaats van opnieuw het wiel uitvinden. - Samantha, wat hoop jij nou hoe het onderzoek verder opgenomen gaat worden, zeg maar door gemeenten? Ja, het zou heel mooi zijn als de gemeenten hier dus verder mee aan de slag gaan. We hebben al veel mooie toepassingen van de beweegvriendelijke omgeving gehoord. En het zou heel mooi zijn als we over een aantal jaar gewoon opnieuw zo'n onderzoek in samenwerking uitvoeren. Om te kijken hoe we dus nog beter kunnen aansluiten bij de wensen van de inwoners . - En of er al vooruitgang is? Ja, dat zou helemaal mooi zijn. Dat hopen we dan, dat we dat weer op de agenda gaan krijgen. Volgens mij kan ik nu wel naar de Mentimeter kijken. Kijk ja, nu komt er al veel voorbij. Dit loopt inderdaad een beetje door. Wat wil je concreet gaan doen met wie? Met diverse partners buitenruimte omvormen. Meer skelterbanen voor de kinderen. Leuk voor de kids. Inzet op sociale verbanden, zowel fysiek als digitaal. Dat kan natuurlijk ook digitaal, dat mensen dit in gaan zetten. Collega's die met omgevingsvisies bezig zijn, bestoken met deze kansen. Die is leuk. Volgend jaar hebben we natuurlijk de nieuwe omgevingsvisie, dus dat is ook heel mooi. In het onderwijs bewegen, in de openbare ruimte en natuur een plek geven. Ja, op school zit je eigenlijk de hele dag in een lokaal binnen. Groene schoolpleinen of elke dag naar buiten voor een mile, de daily mile. Ik woon zelf in Nijmegen. Daar hebben ze in de Ooijpolder van die schooltuinen. D aar ga je dan met je klas af en toe heen. Dat lijkt me ook heel leuk. Dan ga je in elk geval naar buiten, dan ben je ook buiten. Concept 'stad te voet' verder uitrollen. Dat gaat erom dat alles lekker dichtbij is, dat je gewoon lekker overal te voet naartoe kan. - Jazeker, met wandel net of 'Ruimte voor Lopen' is ook zo'n mooi netwerk. - Ja, dat is heel mooi om te zien. Leefomgeving inrichten en samen beheren. Meer ruimte voor urban sports. Dat is zeker fijn als sportscholen eventueel dicht moeten. Meenemen in omgevingsvisie wordt ook genoemd. Inwoners samenbrengen. Eigenlijk veel verschillende dingen, inderdaad. Dat is heel mooi, dat zo veel wordt genoemd. Nou, dan ga ik nu echt afsluiten. Jullie nogmaals bedanken voor jullie aanwezigheid. Volgende week maandag komt dus de na- mailing voor iedereen. Veel mensen willen namelijk ook volgens de chat graag op de hoogte worden gehouden. En er komt ook een nieuwsbericht op de website. En aanstaande maandag wordt de terugkoppeling via de mail verzonden. En de mail- adressen die nu nog worden gegeven in de chat worden daarin ook meegegeven. Dus dan weten mensen dat als ze daar nu nog iets in gooien, dat dat er dan ook in mee wordt genomen. E ven kijken of ik verder nog iets gemist heb, maar volgens mij niet. Volgens mij zijn we zo helemaal rond. De factsheet wordt natuurlijk ook meegestuurd in de terugkoppeling. Het is nu bijna precies vier uur, dus dat hebben we goed gedaan. Dan wil ik o ok iedereen thuis bedanken voor het kijken. Ga lekker naar buiten, want het is hartstikke zonnig. Ik zit hier de hele tijd met de zo n in mijn gezicht Ga even lekker een rondje lopen. Dank u wel, iedereen thuis. Eindtitel in beeld: Hartelijk dank voor jouw interesse in het webinar! Nog vragen of nabrander? Neem contact op via onderzoek@vggm.nl

De samenwerking tussen de bovengenoemde partijen is een basis. In de nabije toekomst bekijken we welke thema’s we samen oppakken. 

De uitkomsten van het gezamenlijke onderzoek zijn op maandag 22 november 2021 besproken in een webinar. Deze is hierboven terug te kijken.