Provincie Gelderland: grote zorgen over gemeentefinanciën

17-9-2019

De financiële situatie van Gelderse gemeenten is behoorlijk verslechterd ten opzichte van eerdere jaren. Dat blijkt uit een analyse door de provincie. Belangrijkste oorzaken zijn de verlaging van het gemeentefonds en de stijgende kosten voor jeugdzorg. De provincie houdt er rekening mee dat een aantal gemeenten de begroting niet rond krijgt en volgend jaar onder preventief toezicht zal komen. ‘We maken ons zeker zorgen. Gemeenten hebben het moeilijk en moeten momenteel zware keuzes maken.’ aldus gedeputeerde van financiën Jan Markink.

Tekorten op de begroting

Op verzoek van de Staten analyseerde de provincie de jaarrekeningen 2018 en de kadernotata’s 2020 van de Gelderse gemeenten. Aanleiding voor het verzoek waren de zorgen over stijgende kosten voor jeugdzorg. Het beeld uit de analyse is zorgelijk en wisselend: veel gemeenten hebben financiële problemen, maar niet allemaal. Met name incidentele meevallers uit grondexploitatie en precario zorgen ervoor dat de helft van de Gelderse gemeenten 2018 af heeft gesloten met een positief saldo.

De verwachtingen voor de komende jaren zijn niet rooskleurig. Meer dan de helft van de gemeenten presenteren zowel voor de begroting 2020 als in meerjarenperspectief nog een tekort. Veel gemeenten zijn nu aan het kijken hoe ze de tekorten op kunnen lossen en de begroting sluitend kunnen krijgen. Markink: ‘We zien dat gemeenten worstelen met de extra bezuinigingen. Ingrijpende maatregelen zijn daarbij soms niet te voorkomen.’

Maatwerkprogramma’s

De financiële situatie heeft naast lokale gevolgen zoals bezuinigingen en belastingverhogingen ook regionale gevolgen. Gemeenten zijn bijvoorbeeld van groot belang bij de regionale energiestrategie en gebiedsopgaven en over een paar jaar worden ze ook verantwoordelijk voor de omgevingsvisie.

Markink: ‘Gemeenten zijn een belangrijke partner voor ons. Na de begrotingsronde willen we samen met hen kijken hoe we kunnen helpen. Dat gaat dan om maatwerkprogramma’s om de financiële positie duurzaam op orde te brengen, waar nodig de bestuurskracht te versterken en afspraken te maken over onze gezamenlijke opgaven.’

Preventief toezicht

Gemeenten moeten voor 15 november 2019 de definitieve begroting indienen. De provincie verwacht dat ondanks inspanningen enkele gemeenten deze niet sluitend zullen krijgen en volgend jaar onder preventief toezicht zullen komen. Bij preventief toezicht moet een gemeente vooraf toestemming krijgen van de provincie voor het doen van nieuwe uitgaven.

Op dit moment staan er in Nederland drie gemeenten onder preventief toezicht. De laatste gemeenten die in Gelderland onder verscherpt toezicht stonden waren Apeldoorn en Beuningen. Markink: ‘Er moet een duurzame oplossing komen. Gemeenten moeten voldoende middelen hebben en ze moeten bestuurlijk opgewassen zijn tegen alle nieuwe taken.’

Terug naar nieuwsoverzicht