In het KaDEr van erfgoed

13-12-2018 oude panden in Zutphen

Het project Karakteristiek Duurzaam Erfgoed (KaDEr) slaat 2 vliegen in 1 klap. Enerzijds krijgt de provincie waardevol advies over hoe om te gaan met monumenten en hun omgeving. Anderzijds kunnen bouwkundestudenten van TU Delft hun tanden zetten in echte praktijkcases. Na anderhalf jaar loopt de eerste fase van het project in december 2018 af. Wat zijn we in de tussentijd te weten gekomen? Tijd voor een tussenstand.

Cultureel erfgoed in een goede conditie houden én rekening houden met klimaatdoelstellingen, leegstand en moderne wensen qua straatbeeld en comfort. Dat is een ingewikkelde taak, vertelt Hielkje Zijlstra, projectleider van KaDEr vanuit de TU Delft. ‘Denk maar eens aan isolatie. Enerzijds wil je erfgoed isoleren en energieverspilling voorkomen. Anderzijds kun je daarmee de vochthuishouding in een gebouw verstoren, wat kan leiden tot houtrot en uiteindelijk instorting. Op die manier kan een ‘duurzame’ aanpak juist leiden tot het tegengestelde. Omdat er veel verschillende zaken zijn om rekening mee te houden, is een van de aanbevelingen in onze midterm-rapportage: zoek de samenwerking op. Zo zijn er binnen de provincie nu 3 programma’s. Eentje voor energietransitie, eentje voor leegstaande gebouwen en eentje voor cultureel erfgoed. Daar zit veel overlap en die kun je benutten.’

Frisse blik

De bevindingen in de midterm-rapportage komen onder meer uit zogenoemde Living Labs. Hierin doen studenten onder andere praktijkonderzoek naar de duurzame restauratie van erfgoed zoals landgoederen, religieus erfgoed en de historische binnenstad van Zutphen. Oud-student en inmiddels junior onderzoeker Jacqueline van Dam: ‘Het feit dat we over échte restauratieprojecten nadenken, voegt zo veel toe. Natuurlijk voor het onderwijs: in fictieve opdrachten kom je veel praktijksituaties toch niet tegen. En andersom levert de frisse blik van studenten weer nieuwe ideeën op. Wat is bijvoorbeeld cultureel erfgoed en wat niet? Tijdens mijn opdracht heb ik geprobeerd de waarde van het jarenvijftigpand van het Baudartius College aan te tonen. Dat wordt nu inderdaad met andere ogen bekeken en staat niet meer op de lijst om te slopen.’

Tussenvorm

Een andere aanbeveling die de projectgroep na anderhalf jaar doet, is om planmatiger subsidies te verstrekken. ‘Voorheen werden de subsidies elke 4 jaar uitgedeeld en was er geen ruimte om in te springen op actualiteit. Dat is veranderd, maar de keerzijde is dat er nu een situatie is ontstaan van ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt’. Erfgoed dat niet gewiekst wordt beheerd, is daar de dupe van. Het is belangrijk om een tussenvorm te vinden. Daar is een proactieve rol voor de provincie weggelegd. Ga het veld in, ontdek wat er speelt en zet een lijn uit. Ga praten met gemeenten en betrokkenen van projecten die je belangrijk vindt en informeer ze over de mogelijkheden om subsidie aan te vragen. De provincie mag daarin best wat meer leiding nemen.’

Wilt u meer weten over deze samenwerking tussen TU Delft en provincie Gelderland? En bent u geïnteresseerd in deelname aan bijeenkomsten, eventuele expertmeetings of clinics? Stuur een e-mail naar Kader@gelderland.nl, dan voegen wij u toe aan onze mailinglijst.

Terug naar nieuwsoverzicht